تاثیر هوش هیجانی معلمان بر ایجاد جو روانی مثبت در کلاس درس

جو روانی کلاس درس به عنوان اتمسفر عاطفی و اجتماعی حاکم بر تعاملات آموزشی، یکی از تعیین کننده ترین عوامل در کیفیت یادگیری، انگیزش و به زیستی دانش آموزان محسوب می شود. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر هوش هیجانی معلمان به عنوان یک شایستگی محوری در ایجاد و حفظ جو روانی مثبت در کلاس درس انجام شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی با رویکرد مطالعه اسنادی نظام مند است. هوش هیجانی معلم به عنوان توانایی تشخیص، درک، مدیریت و استفاده سازنده از هیجانات خود و دیگران تعریف می شود که مولفه های اصلی آن شامل خودآگاهی هیجانی، خودمدیریتی، آگاهی اجتماعی و مدیریت روابط است. یافته های پژوهش نشان می دهد که معلمان با هوش هیجانی بالا، از طریق مکانیسم های متعددی بر جو کلاس تاثیر می گذارند: آنان با خودآگاهی هیجانی بالا، هیجانات منفی خود (خستگی، استرس، ناامیدی) را پیش از ورود به کلاس مدیریت می کنند و از انتقال آن به فضای یادگیری جلوگیری می نمایند. با خودمدیریتی موثر، در موقعیت های چالشی کلاس (برخورد با بی انضباطی، پاسخ به سوالات غیرمنتظره) با حفظ آرامش و تفکر راهبردی واکنش نشان داده و الگویی از تنظیم هیجان را برای دانش آموزان ارائه می دهند. با آگاهی اجتماعی (همدلی)، هیجانات و نیازهای عاطفی دانش آموزان را درک کرده، فضایی امن برای بیان احساسات ایجاد می کنند و به تفاوت های فردی در شیوه های یادگیری احترام می گذارند. با مهارت مدیریت روابط، تعارض ها را به موقع و عادلانه مدیریت نموده، ارتباطات مثبت و مبتنی بر احترام را بین دانش آموزان تسهیل می کنند. تاثیر این توانایی ها در ایجاد جو روانی مثبت، خود را در شاخص هایی مانند افزایش احساس تعلق و امنیت روانی در دانش آموزان، کاهش اضطراب تحصیلی، افزایش مشارکت کلاسی، تقویت انگیزه درونی برای یادگیری و بهبود عملکرد تحصیلی نشان می دهد. در مقابل، معلمان با هوش هیجانی پایین ممکن است ناخواسته با واکنش های تند، بی ثباتی عاطفی یا بی توجهی به نیازهای عاطفی، جو کلاس را مملو از تنش، ترس یا بیتفاوتی سازند. این پژوهش نتیجه می گیرد که هوش هیجانی معلمان یک مهارت آموزشی تکمیلی نیست، بلکه یک صلاحیت حرفه ای بنیادین است که مستقیما بر کیفیت محیط یادگیری تاثیر می گذارد. سرمایه گذاری در آموزش و ارتقای هوش هیجانی معلمان، به اندازه دانش موضوعی و روش های تدریس آنان اهمیت دارد. جو روانی مثبت، بستری است که در آن یادگیری واقعی و همه جانبه شکوفا می شود و هوش هیجانی معلم، مهم ترین باغبان این بستر است.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی معلمان ، جو روانی کلاس ، مربیگری عاطفی ، خودآگاهی هیجانی ، همدلی ، مدیریت هیجان ، امنیت روانی ، انگیزش تحصیلی