بررسی تاثیر کیفیت فضای فیزیکی مدرسه بر انگیزش تحصیلی دانش آموزان

هدف این پژوهش، بررسی تاثیر کیفیت فضای فیزیکی مدرسه بر انگیزش تحصیلی دانش آموزان است. فضای فیزیکی مدرسه به عنوان بستر اصلی تعلیم و تربیت، متشکل از مولفه هایی مانند معماری، نور، رنگ، تهویه، آکوستیک، چیدمان کلاس، مبلمان و فضاهای سبز است که می تواند تاثیری عمیق بر فرآیند یادگیری و انگیزش داشته باشد. این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی و با مرور نظام مند پژوهش های معتبر داخلی و خارجی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که کیفیت مطلوب فضای فیزیکی، به ویژه از طریق ایجاد محیطی امن، منظم، جذاب، انعطاف پذیر و پاسخگو به نیازهای روانشناختی و فیزیولوژیکی دانش آموزان، به صورت مستقیم و غیرمستقیم بر افزایش انگیزش تحصیلی اثر می گذارد. نور طبیعی کافی، دمای متعادل، رنگ های آرام بخش، نیمکت های ارگونومیک و فضاهای جمعی مناسب، به کاهش خستگی و استرس، افزایش تمرکز، احساس تعلق به مدرسه و لذت از حضور در محیط آموزشی منجر می شوند. در مقابل، فضاهای فرسوده، نامنظم، تاریک و بی تنوع می توانند سبب بی حوصلگی، بی قراری و کاهش اشتیاق به یادگیری شوند. همچنین، طراحی کلاس های درس به صورت مشارکتی و انعطاف پذیر، در تقویت تعاملات اجتماعی، خلاقیت و احساس خودمختاری دانش آموزان موثر است که از عوامل کلیدی در انگیزش درونی به شمار می روند. نتیجه گیری کلی حاکی از آن است که توجه به کیفیت فضای فیزیکی مدرسه، نه به عنوان عاملی حاشیه ای، بلکه به عنوان یک «معلم خاموش» و جزئی ضروری از برنامه ریزی آموزشی، می تواند در کنار عواملی و مدیریتی، سهم قابل توجهی در ارتقای انگیزش تحصیلی و به تبع آن، بهبود عملکرد دانش آموزان داشته باشد. این پژوهش بر ضرورت بازنگری در استانداردها و سرمایه گذاری هدفمند در طراحی و به سازی فضاهای آموزشی مطابق با یافته های علمی تاکید می ورزد.

کلیدواژه ها:

فضای فیزیکی مدرسه ، کیفیت محیط آموزشی ، انگیزش تحصیلی ، طراحی کلاس درس ، معماری مدرسه ، روان شناسی محیط