خودزنی به مثابه راهبرد تنظیم هیجان (یک مطالعه کیفی عمیق در بافت فشار اجتماعی)

خودزنی عمدی بدون قصد خودکشی، پدیده ای پیچیده و نگران کننده در حوزه سلامت روان است که به ویژه در میان جمعیت های جوان شایع تر می باشد. درک معنا و کارکردهای این رفتار در بسترهای اجتماعی-فرهنگی مختلف، ضرورتی علمی و بالینی دارد. این پژوهش با هدف کشف تجربه ذهنی و معنای خودزنی به عنوان یک راهبرد تنظیم هیجان در شرایط فشار اجتماعی طراحی شد. مطالعه حاضر با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری انجام شد. شرکت کنندگان شامل ۱۸ جوان (۱۲ زن و ۶ مرد) در بازه سنی ۱۹ تا ۲۸ سال بودند که سابقه خودزنی عمدی بدون قصد خودکشی را در طول دو سال گذشته گزارش کرده و تحت شرایط فشار اجتماعی قابل توجهی قرار داشتند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق گردآوری شد و با استفاده از تحلیل تماتیک براون و کلارک (۲۰۰۶) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها شش تم اصلی را آشکار ساخت: ۱) خودزنی به مثابه تنظیم کننده هیجانی فوری (تسکین طوفان هیجانی)، ۲) ابراز غیرکلامی رنجی ناگفتنی، ۳) تنبیه خود در پاسخ به انتظارات اجتماعی نامتحمل، ۴) بازپس گیری حس کنترل در مواجهه با آشفتگی بیرونی، ۵) انتقال درد روانی به حیطه فیزیکی ملموس، و ۶) ایجاد مرزی نمادین بین خود و فشار اجتماعی. نتایج نشان داد که در بافت فشارهای اجتماعی فزاینده (نظیر انتظارات تحصیلی، خانوادگی، اقتصادی و هنجارهای فرهنگی سخت گیرانه)، خودزنی می تواند به عنوان یک راهبرد انطباقی ناکارآمد اما معنادار برای فرد، عمل کند که کارکرد اصلی آن مدیریت هیجانات شدید و غیرقابل تحمل است. این یافته ها بر ضرورت اتخاذ نگاهی فراتر از آسیب شناسی صرف و توجه به معنای ذهنی این رفتار در مداخلات درمانی تاکید می نماید.

کلیدواژه ها:

خودزنی عمدی ، آسیب به خود ، تنظیم هیجان ، فشار اجتماعی ، مطالعه کیفی.