نقش تربیت معنوی در کاهش احساس پوچی و افسردگی در نوجوانان

دوره نوجوانی با تغییرات گسترده روانشناختی و اجتماعی همراه است که می تواند زمینه ساز بروز اختلالات خلقی، به ویژه افسردگی و احساس پوچی باشد. در شرایطی که جامعه مدرن با بحران معنا مواجه است، تربیت معنوی می تواند نقشی کلیدی در ارتقای سلامت روان ایفا کند. هدف اصلی این پژوهش، بررسی نقش تربیت معنوی در کاهش احساس پوچی و افسردگی در نوجوانان بود. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی-همبستگی است. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانش آموزان نوجوان (دوره اول و دوم متوسطه) شهر تبریز در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴بود که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای، ۳۵۰ نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه تربیت معنوی (محقق ساخته بر اساس مولفه های اسلامی)، پرسشنامه احساس پوچی و مقیاس افسردگی بک بود. روایی صوری و محتوایی ابزارها توسط متخصصان تایید شد و پایایی آن ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ بالای ۰/۸۰ محاسبه گردید. داده های حاصل با استفاده از نرم افزار SPSS و از طریق ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که بین تربیت معنوی و مولفه های آن (توکل، رضا، یاد خدا، اخلاق اجتماعی) با افسردگی و احساس پوچی رابطه معنادار و منفی وجود دارد؛ به این معنا که هر میزان تربیت معنوی بالاتر باشد، علائم افسردگی و احساس پوچی کمتر می شود. نتایج تحلیل رگرسیون نیز نشان داد که مولفه های «توکل» و «ارتباط با خدا» بیشترین قدرت پیش بینی کنندگی را برای کاهش افسردگی دارند. بر اساس یافته ها، می توان نتیجه گرفت که تقویت بعد معنوی در تربیت نوجوانان می تواند به عنوان یک مداخله موثر و پیشگیرانه برای مقابله با بحران های روانی و معنایی در مدارس و خانواده ها مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تربیت معنوی ، احساس پوچی ، افسردگی ، نوجوانان ، سلامت روان