تحول دیجیتال و تعمیق نابرابری در آموزش ابتدایی ایران: مروری بر چالش های دسترسی و کیفیت پس از همه گیری (۱۴۰۰–۱۴۰۵)

تحول دیجیتال در نظام آموزشی ایران، به ویژه پس از همه گیری کووید-۱۹ (از سال ۱۴۰۰ تاکنون)، با گسترش سریع آموزش مجازی و پلتفرم هایی مانند «شاد»، فرصت هایی برای تداوم یادگیری فراهم کرد؛ اما همزمان شکاف دیجیتال موجود را تعمیق بخشید و نابرابری های آموزشی را در مقطع ابتدایی تشدید نمود. این مقاله مروری بر چالش های دسترسی و کیفیت آموزشی در آموزش ابتدایی ایران طی دوره ۱۴۰۰–۱۴۰۵ می پردازد.یافته های پژوهش های داخلی و بین المللی نشان می دهد که شکاف دیجیتال در سه سطح اصلی ظاهر شده است: ۱. دسترسی نابرابر به زیرساخت های فناوری (اینترنت پرسرعت، دستگاه های هوشمند مانند گوشی و تبلت) که در مناطق روستایی، مرزی و محروم بسیار شدیدتر است و منجر به محرومیت حدود ۳.۵ میلیون دانش آموز از آموزش موثر در دوران کرونا گردید؛ ۲. کیفیت یادگیری پایین تر به دلیل ضعف مهارت های دیجیتال معلمان و دانش آموزان، مشکلات فنی سامانه شاد (مانند قطعی سرور، عدم پایداری و محدودیت های تعاملی)، و ناتوانی در اجرای روش های فعال و چندحسی مناسب برای سنین پایین ابتدایی؛ و ۳. پیامدهای بلندمدت شامل افت تحصیلی پایدار، افزایش اضطراب و مشکلات روانی-اجتماعی، تعمیق نابرابری های طبقاتی، منطقه ای و جنسیتی، و خطر بازماندگی از تحصیل یا کاهش تاب آوری تحصیلی در دانش آموزان پایه های اول تا ششم.عوامل اصلی این تعمیق شامل چالش های زیرساختی-اقتصادی (هزینه های بالای تجهیزات و اینترنت)، فرهنگی-اجتماعی (کمبود حمایت والدین در مناطق کم برخوردار)، و مدیریتی (عدم برنامه ریزی جامع برای آموزش ترکیبی پایدار) است. در حالی که آموزش دیجیتال می تواند یادگیری شخصی سازی شده و دسترسی به منابع گسترده را تسهیل کند، بدون رفع این نابرابری ها، به ابزاری برای بازتولید شکاف طبقاتی تبدیل شده است.

کلیدواژه ها:

شکاف دیجیتال ، آموزش ابتدایی ، پساکرونا ، عدالت آموزشی ، پلتفرم شاد ، نابرابری دسترسی ، کیفیت یادگیری ، ایران