تحلیل چندسطحی چالش های فضای مجازی برای دختران نوجوان نقش امنیت سایبری و شهروندی دیجیتال در محیط های ارتباطی نوین

هدف این پژوهش، بررسی نظام مند چالش های فضای مجازی برای دختران نوجوان (۱۲-۱۸ سال) با تاکید بر نقش واسطه ای مفاهیم امنیت سایبری و شهروندی دیجیتال در بافت اجتماعی ایران است. در عصر حاضر، نوجوانان به ویژه دختران، در معرض طیف وسیعی از تهدیدات سایبری از جمله آزار و اذیت آنلاین، نقض حریم خصوصی، سوءاستفاده های اطلاعاتی و قرارگیری در معرض محتوای مضر قرار دارند که می تواند پیامدهای روانی-اجتماعی عمیقی به همراه داشته باشد. این مطالعه با رویکرد ترکیبی (کیفی-کمی) و با طرح اکتشافی متوالی انجام شد. در فاز کیفی با ۴۵ مصاحبه نیمه ساختاریافته، چارچوب اولیه و مولفه های زمینه ای استخراج گردید. در فاز کمی، با به کارگیری پرسشنامه های استاندارد شده، داده ها از نمونه ای شامل ۴۰۰ دختر نوجوان ساکن شهرهای تهران، اصفهان و مشهد گردآوری و با روش های آماری همبستگی، رگرسیون و مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) تحلیل شد. یافته ها نشان داد ۷.۶۷ درصد از پاسخ دهندگان تجربه حداقل یک شکل از آزار سایبری را در سال گذشته گزارش کرده اند. تحلیل مدل ساختاری، تاثیر مثبت و معنادار شهروندی دیجیتال بر افزایش سطح امنیت سایبری (۰.۵۸ = β) را تایید کرد، در حالی که مواجهه با چالش های فضای مجازی با امنیت سایبری همبستگی منفی معنادار داشت (۰.۵۲- = r). نتایج، لزوم عبور از رویکردهای صرفا فنی و تاکید بر طراحی مداخلات آموزشی چندسطحی، مشارکتی و مبتنی بر ارتقای سواد انتقادی و اخلاق دیجیتال را برای افزایش تاب آوری و رفتار مسئولانه نوجوانان در محیط های آنلاین خاطرنشان می سازد. این تحقیق با ارائه چارچوبی یکپارچه، درک عمیق تری از تعامل پیچیده عوامل فردی، اجتماعی و فناورانه در شکل دهی به تجربیات آنلاین این گروه ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

دختران نوجوان در فضای مجازی ، امنیت سایبری ، شهروندی دیجیتال ، آزار آنلاین ، مدل معادلات ساختاری