طراحی چارچوب سواد هوش مصنوعی برای دانش آموزان دوره ابتدایی

هدف این پژوهش، طراحی یک چارچوب بومی و جامع برای سواد هوش مصنوعی دانش آموزان دوره ابتدایی ایران، با توجه به ویژگی های رشدی آنان و اهداف سند تحول بنیادین آموزش و پرورش بود. روش پژوهش، تحلیل محتوای کیفی با رویکرد تلفیقی (قیاسی-استقرایی) بود. تحلیل داده ها در سه مرحله انجام گرفت: ۱) کدگذاری استقرایی و استخراج مفاهیم پایه، ۲) دسته بندی قیاسی مفاهیم با استفاده از چارچوب های نظری (سازنده گرایی، حوزه شناختی بلوم، رشد اخلاقی کولبرگ و نظریه سواد چندوجهی)، و ۳) تلفیق و سنتز نهایی برای طراحی چارچوب. یافته ها نشان داد چارچوب سواد هوش مصنوعی در این دوره باید شامل چهار بعد به هم پیوسته باشد: ۱) آگاهی و شناسایی ۲) درک مفاهیم پایه ۳) تفکر انتقادی و ارزیابی ۴) مسئولیت پذیری، اخلاق و خلاقیت. این چارچوب می تواند مبنایی برای بازنگری برنامه درسی ملی، تولید محتوای آموزشی بومی و تدوین برنامه های توانمندسازی معلمان قرار گیرد. اجرای موفق آن مستلزم توجه به چالش های پیش روی ایران (مانند تراکم برنامه درسی، نابرابری دیجیتال و نبود چارچوب ارزشیابی) و اولویت دادن به عدالت آموزشی است. پیشنهاد می گردد پژوهش های آتی به طراحی و اعتبارسنجی بسته های آموزشی مبتنی بر این چارچوب و سنجش تاثیر آن بر نگرش و مهارت های دانش آموزان بپردازند.

کلیدواژه ها:

سواد هوش مصنوعی ، آموزش ابتدایی ، تحلیل محتوای کیفی ، چارچوب بومی ، تفکر انتقادی ، اخلاق فناوری