بررسی نقش معلم در پرورش تفکر انتقادی دانش آموزان در مدرسه

تفکر انتقادی به عنوان یکی از اساسی ترین مهارت های قرن بیست ویکم، نقشی تعیین کننده در پرورش شهروندانی آگاه، مسئول و توانمند در حل مسائل پیچیده دارد. نظام های آموزشی معاصر، بیش از انتقال صرف دانش، بر توانایی تحلیل، ارزیابی، استدلال منطقی و تصمیم گیری آگاهانه تاکید دارند. در این میان، معلم به عنوان عنصر محوری فرآیند یاددهی–یادگیری، نقشی کلیدی در شکل گیری و پرورش تفکر انتقادی دانش آموزان ایفا می کند. هدف مقاله حاضر، بررسی نقش معلم در پرورش تفکر انتقادی دانش آموزان در محیط مدرسه با اتکا بر یافته های پژوهش های داخلی و خارجی است. این مطالعه با رویکرد مروری، به تحلیل مفهومی تفکر انتقادی، مولفه های آن و راهبردهای آموزشی معلمان در تقویت این مهارت می پردازد. نتایج مرور پژوهش ها نشان می دهد که شیوه های تدریس فعال، ایجاد فضای امن برای پرسشگری، تشویق دانش آموزان به بحث و گفت وگو، استفاده از سوال های باز و مسئله محور و الگو بودن معلم در تفکر نقادانه، از مهم ترین عوامل موثر در رشد تفکر انتقادی دانش آموزان هستند. همچنین، نگرش معلم، باورهای آموزشی، شایستگی های حرفه ای و مهارت های ارتباطی او نقش تعیین کننده ای در میزان موفقیت این فرآیند دارند. در مجموع، مقاله حاضر بر این نکته تاکید دارد که پرورش تفکر انتقادی بدون نقش آفرینی آگاهانه و هدفمند معلم امکان پذیر نیست و بازنگری در برنامه های تربیت معلم و آموزش های ضمن خدمت، ضرورتی اجتناب ناپذیر برای تحقق این هدف به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

تفکر انتقادی ، نقش معلم ، راهبردهای تدریس ، دانش آموزان ، مدرسه