از مکتب خانه تا مدرسه هوشمند؛ تحلیل تطبیقی “جایگاه معلم” در فرهنگ عامه منطقه شهر رامشیر طی یک قرن اخیر

تحولات نظام آموزشی در ایران، تنها تغییر در ساختار فیزیکی مدارس یا کتب درسی نبوده، بلکه دگرگونی های عمیقی را در لایه های زیرین فرهنگ و اجتماع ایجاد کرده است. یکی از مهم ترین این تغییرات، تحول در «منزلت» و «جایگاه معلم» است. پژوهش حاضر با تمرکز بر منطقه رامشیر (با نام قدیمی خلف آباد) در استان خوزستان، به بررسی تطبیقی جایگاه معلم از دوران مکتب خانه های سنتی تا عصر مدارس هوشمند امروزی می پردازد. این پژوهش با واکاوی فرهنگ عامه، ضرب المثل ها، خاطرات شفاهی و اسناد محلی، نشان می دهد که جایگاه «ملا» یا «معلم مکتب» که آمیخته با قداست مذهبی و ترس توام با احترام بود، چگونه در گذار به مدارس مدرن (دوره پهلوی و جمهوری اسلامی) به جایگاه «آقا/خانم معلم» با کارکردی بوروکراتیک و علمی تغییر یافته است. یافته ها حاکی از آن است که اگرچه اتوریته سنتی معلم در فرهنگ عامه رامشیر دچار نوسان شده، اما نقش او به عنوان «مصلح اجتماعی» در بافت عشایری و سنتی منطقه همچنان پابرجاست، هرچند چالش های معیشتی و شکاف دیجیتالی در عصر مدارس هوشمند، این جایگاه را با تهدیدهایی مواجه کرده است.

کلیدواژه ها:

رامشیر ، خلف آباد ، جایگاه معلم ، مکتب خانه ، مدرسه هوشمند ، فرهنگ عامه ، تاریخ محلی خوزستان ، تحولات اجتماعی