بررسی پدیده قلدری در مدارس و طراحی الگوی مداخله پیشگیرانه

حیاط مدرسه که باید سمفونی خنده و بازی باشد، گاهی شاهد نوت های ناهمگونی است که آرامش این محیط مقدس را به هم می زند؛ پدیده ای به نام «قلدری» (Bullying) که مانند سایه ای سنگین بر سر اشتیاق دانش آموزان سنگینی می کند. قلدری صرفا یک دعوای کودکانه یا لجبازی ساده نیست، بلکه رفتاری هدفمند و تکرار شونده است که در آن قدرت به شکلی ناعادلانه تقسیم می شود و زخمی بر روح قربانی می گذارد که گاهی تا بزرگسالی نیز التیام نمی یابد.در دنیای امروز، قلدری از دیوارهای مدرسه فراتر رفته و در فضای مجازی هم ریشه دوانده است. برخورد سنتی و تک بعدی با این پدیده، دیگر کارساز نیست؛ چرا که هم قلدر و هم قربانی، هر دو در میانه یک بحران عاطفی و تربیتی گرفتار شده اند. از این رو، طراحی یک «الگوی مداخله پیشگیرانه» دیگر نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت حیاتی برای نظام های آموزشی است. این الگو مانند یک نقشه راه هوشمند عمل می کند تا به جای خاموش کردن آتش پس از وقوع، ساختاری بنا کند که در آن همدلی جایگزین تضاد و حمایت جایگزین انزوا شود. بررسی ریشه های این رفتار و تدوین استراتژی های جامع برای آگاه سازی معلمان، والدین و خود دانش آموزان، گامی بلند به سوی ساختن مدرسه ای است که در آن «امنیت روانی» اولین درس هر کلاسی باشد.مطالعات نشان می دهد که تقریبا یک پنجم کودکان و نوجوانان بدون توجه به این که کجا و چگونه زندگی می کنند، در دوران کودکی و نوجوانی، دچار مشکلات روانی اجتماعی می شوند. برخی از کودکان دچار افت تحصیلی می شوند، از نظر اجتماعی منزوی و گوشه گیر می شوند، اعتماد به نفس ضعیفی دارند، در برقراری ارتباط با همسالان و بزرگسالان مشکل دارند و به قوانین و مقررات جامعه پایبند نیستند و بخش عمده این کودکان و نوجوانان مشکل دار محسوب می شوند‎.‎مشکلات اضطرابی متداول ترین و شایع ترین مشکلات روانی هستند که از اوایل دوران کودکی و نوجوانی یعنی در همان دوران مدرسه ممکن است به شکل های مختلف خودش را نشان دهد و تا دوران بزرگسالی هم به صورت مزمن ادامه پیدا کند. اضطراب تاثیرات بسیار منفی هم بر عملکرد تحصیلی و کارکرد اجتماعی دانش آموزان دارد و افت تحصیلی، امتناع از رفتن به مدرسه و ترک تحصیل از بارزترین پیامد های آن است‎. ‎این مشکل هنگام تغییرات رشدی یا دوره هایی که فشارهای روانی برای کودک و نوجوان زیاد می شود،عود می کند به همین دلیل اگر در اولین سال های ورود به مدرسه در دانش آموزان تشخیص داده نشده و درمان نشود با بزرگتر شدن بچه ها و در دوره های مختلف بیشتر می شود‎.‎

کلیدواژه ها:

عملکرد تحصیلی ، مدرسه ، دانش آموزان ، افت تحصیلی ، مشکلات روانی و اجتماعی