بررسی رابطه کیفیت ارتباطات کلاسی و سطح تفکر انتقادی دانش آموزان در پروژه های یادگیری مشارکتی

پروژه های یادگیری مشارکتی به عنوان بستری برای پرورش تفکر انتقادی مورد توجه قرار دارند، اما اثربخشی آن ها تا حد زیادی به کیفیت ارتباطات و تعاملات بین فردی دانش آموزان در گروه وابسته است. این مقاله نظری با هدف بررسی رابطه کیفیت ارتباطات کلاسی و سطح تفکر انتقادی دانش آموزان در بستر پروژه های مشارکتی و ارائه یک چارچوب مفهومی تلفیقی نگاشته شده است. استدلال اصلی مقاله بر این پایه استوار است که ارتباطات کلاسی باکیفیت—شامل عناصری مانند گفت وگوی سازنده، ارائه بازخورد اثربخش، و مشارکت برابر—زمینه ساز ظهور «ساختارهای مشارکت جمعی» مثبتی می شود که برای پرورش تفکر انتقادی ضروری است. در مقابل، ارتباطات ضعیف که با سلطه گری فردی، بازخورد غیرسازنده یا مشارکت نابرابر مشخص می شود، می تواند این فرآیند را مختل کند. مقاله حاضر با ترکیب دیدگاه های نظری حوزه های روان شناسی اجتماعی، تعلیم و تربیت و مطالعات ارتباطات، چارچوبی چندسطحی ارائه می دهد که در آن کیفیت ارتباطات (به عنوان متغیر سطح فرآیند) میانجی رابطه بین طراحی آموزشی پروژه های مشارکتی (سطح زمینه) و بروندادهای تفکر انتقادی (سطح فردی) قرار می گیرد. کاربست این چارچوب به معلمان و مربیان کمک می کند تا با طراحی آگاهانه تر موقعیت های گفت وگومحور (مانند سمینارهای سقراطی) و روش های ساختاریافته بازخورد همتایی، کیفیت تعاملات را ارتقا داده و به طور غیرمستقیم ظرفیت تفکر انتقادی دانش آموزان را توسعه دهند. این مقاله در نهایت راهکارهای عملی برای تسهیل ارتباطات غنی در کلاس درس و همچنین مسیرهای پژوهشی آتی را مورد بحث قرار می دهد.واژگان کلیدی: ارتباطات کلاسی، تفکر انتقادی، یادگیری مشارکتی، پروژه گروهی، ساختارهای مشارکت جمعی، بازخورد همتایی.