بررسی نقش مهارت های اجتماعی در بهبود عملکرد تحصیلی و پیشگیری از افت تحصیلی دانش آموزان

مهارت های اجتماعی به عنوان مجموعه ای از توانایی های ارتباطی، همکاری و مدیریت هیجانی، نقش تعیین کننده ای در بهبود عملکرد تحصیلی و پیشگیری از افت تحصیلی دانش آموزان ایفا می کنند. این مهارت ها با تقویت خودکارآمدی، کاهش اضطراب و تسهیل تعاملات مثبت با معلمان و همسالان، بستری را برای یادگیری عمیق تر و مشارکت فعال تر در فرآیند آموزشی فراهم می آورند. شواهد پژوهشی قوی حاکی از آن است که دانش آموزان مجهز به مهارت های اجتماعی قوی تر، نه تنها نمرات تحصیلی بالاتری کسب می کنند، بلکه در برابر عوامل خطرزای افت تحصیلی نیز مقاومت بیشتری نشان می دهند. از سوی دیگر، افت تحصیلی که به معنای کاهش محسوس عملکرد درسی نسبت به سطح انتظار است، اغلب ریشه در عواملی مانند بی انگیزگی، مهارت های مطالعه ضعیف و مشکلات رفتاری دارد. برنامه های نظام مند آموزش مهارت های اجتماعی-عاطفی (SEL) با تمرکز بر خودآگاهی، همدلی و مدیریت روابط، یکی از کارآمدترین راهبردها برای مقابله با این چالش ها شناخته شده اند. مطالعات گسترده نشان می دهند که اجرای این برنامه ها می تواند منجر به بهبود ۱۱ تا ۱۷ درصدی نمرات درسی، افزایش احساس تعلق به مدرسه و کاهش چشمگیر رفتارهای مشکل ساز شود. همچنین، این برنامه ها با تقویت تاب آوری و امید به آینده، از "سقوط" دانش آموزان به سمت ترک تحصیل جلوگیری می کنند. موفقیت این راهبردها مستلزم رویکردی همه جانبه و مشارکت همزمان نهادهای تاثیرگذاری مانند خانواده، مدرسه (با تاکید بر برنامه درسی پنهان) و جامعه است. در مجموع، ادغام آموزش مهارت های اجتماعی در هسته اصلی برنامه ریزی آموزشی، نه تنها یک سرمایه گذاری موثر برای ارتقای شاخص های علمی، بلکه گامی ضروری برای پرورش نسلی با کفایت روانی-اجتماعی و آماده برای چالش های زندگی فردی و شغلی آینده است.واژگان کلیدی: مهارت های اجتماعی، عملکرد تحصیلی، افت تحصیلی، یادگیری اجتماعی-عاطفی (SEL)، پیشگیری، دانش آموزان.