اخلاق در عصر ماشین؛ بررسی چالش های حریم خصوصی داده های دانش آموزان در پلتفرم های هوشمند آموزشی

در زیست بوم نوین آموزشی، جایی که پلتفرم های مبتنی بر هوش مصنوعی (AI) و سیستم های یادگیری تطبیقی (Adaptive Learning) جایگزین روش های سنتی تدریس شده اند، “داده” به ارزشمندترین دارایی مدارس تبدیل شده است. این گذار پارادایمی، اگرچه نویدبخش شخصی سازی آموزش و ارتقای عدالت آموزشی است، اما هم زمان نگرانی های عمیق اخلاقی را پیرامون حریم خصوصی دانش آموزان برانگیخته است. این مقاله با رویکردی انتقادی و با تکیه بر چارچوب های اخلاق فناوری، به واکاوی چالش های چندلایه ی حفاظت از داده های کودکان و نوجوانان در فضای سایبر-فیزیکی مدارس می پردازد. مسائلی نظیر جمع آوری افراطی داده های بیومتریک و رفتاری، ابهام در رضایت آگاهانه، خطر کالایی سازی اطلاعات دانش آموزان توسط شرکت های ثالث، و ایجاد پروفایل های دیجیتال ماندگار که می تواند آینده شغلی و اجتماعی فرد را تحت الشعاع قرار دهد، از محورهای اصلی این پژوهش است. با بررسی ادبیات موجود و تحلیل روندهای تکنولوژیک، این نوشتار استدلال می کند که قوانین فعلی برای محافظت از “بدن دیجیتال” دانش آموزان ناکافی بوده و نیازمند استقرار نظام “حریم خصوصی بر اساس طراحی” (Privacy by Design) و بازتعریف مفهوم مالکیت داده در نظام های آموزشی هستیم.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: حریم خصوصی داده ها ، اخلاق هوش مصنوعی ، پلتفرم های آموزشی هوشمند ، داده های بیومتریک ، پروفایل سازی دیجیتال ، کالایی سازی آموزش.