معلم و دستیار هوشمند؛ همزیستی مسالمت آمیز یا رقابت؟

تحولات شتابان فناوری های دیجیتال و به ویژه پیشرفت های اخیر در حوزه هوش مصنوعی، نظام های آموزشی را با پرسش ها و چالش های بنیادین مواجه کرده است. یکی از مهم ترین این پرسش ها، نسبت میان «معلم انسانی» و «دستیار هوشمند» در فرایند آموزش–یادگیری است؛ آیا این دو در مسیر رقابت با یکدیگر قرار دارند یا می توان از نوعی همزیستی مسالمت آمیز و مکمل بودن سخن گفت؟ مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی–تبیینی و با اتکا به دیدگاه های اندیشمندان ایرانی حوزه تعلیم وتربیت، به بررسی ابعاد مختلف این مسئله می پردازد. در این مقاله تلاش شده است تا ضمن تبیین نقش های سنتی و نوین معلم، ظرفیت ها و محدودیت های دستیارهای هوشمند آموزشی، پیامدهای تربیتی، اخلاقی، فرهنگی و حرفه ای به کارگیری آن ها در کلاس درس مورد واکاوی قرار گیرد. نتایج تحلیل نشان می دهد که تقابل صفر و یکی میان معلم و دستیار هوشمند، برداشتی ساده انگارانه است و آینده آموزش بیش از آنکه بر رقابت استوار باشد، بر تعامل، تکمیل متقابل و بازتعریف نقش ها مبتنی خواهد بود.

کلیدواژه ها:

معلم ، دستیار هوشمند ، هوش مصنوعی ، آموزش دیجیتال ، کلاس درس ، نقش معلم ، فناوری آموزشی