پیوند آموزش و تربیت در مدرسه ابتدایی

دوره ابتدایی به عنوان سنگ بنای نظام تعلیم و تربیت، نقشی محوری در شکل گیری ابعاد شناختی، عاطفی، اجتماعی و اخلاقی دانش آموزان ایفا می کند. در این مرحله حساس از رشد، مفهوم «پیوند آموزش و تربیت» از یک ایده صرفا نظری به یک ضرورت عملی بدل می شود. آموزش (کسب دانش و مهارت های رسمی) و تربیت (شکل دهی به ارزش ها، نگرش ها و منش های پایدار) دو روی یک سکه در فرآیند انسان سازی هستند؛ با این حال، در نظام های آموزشی معاصر، غالبا تمایل به تفکیک این دو حوزه، به ویژه با تاکید صرف بر سنجش های کمی و محتوایی، مشاهده می شود. این مقاله با هدف تحلیل مفهوم، ضرورت، چالش ها و راهکارهای برقراری پیوند موثر میان آموزش و تربیت در محیط مدرسه ابتدایی تدوین شده است. غفلت از این پیوند منجر به تولید نسلی می شود که ممکن است از نظر علمی توانمند باشد اما از نظر اخلاقی و اجتماعی فاقد عمق لازم برای مشارکت موثر در جامعه و کسب سعادت فردی است. پیامدهای این گسست، شامل تضعیف انگیزه درونی، سطحی نگری در یادگیری، و بروز ناهنجاری های رفتاری در آینده است. در مقابل، رویکرد تلفیقی، یادگیری معنادار و پایدار را تضمین کرده و به پرورش شهروندانی مسئولیت پذیر یاری می رساند. در این میان، نقش معلم ابتدایی حیاتی است؛ او نه تنها منتقل کننده مفاهیم ریاضی و خواندن و نوشتن است، بلکه الگوی عملی زیستن، مربی اخلاق و تسهیل گر اکتشافات ارزش مدار برای دانش آموزان محسوب می شود. برنامه درسی باید رویکردی یکپارچه داشته باشد که در آن محتوای آموزشی حامل پیام های تربیتی بوده و محیط یادگیری سرشار از فرصت هایی برای تمرین فضایل انسانی باشد. این مقاله ساختار نظری و کاربردی این پیوند را در سه سطح نظری، برنامه ریزی و اجرا مورد بررسی قرار داده و در نهایت، پیشنهادهایی برای تقویت این هم افزایی در سطح سیاست گذاری و عمل معلمی ارائه می دهد تا اطمینان حاصل شود که مدرسه ابتدایی به جایگاه واقعی خود به عنوان کانون رشد همه جانبه دست می یابد.

کلیدواژه ها:

آموزش ابتدایی ، تربیت اخلاقی ، پیوند آموزش و تربیت ، نقش معلم ، برنامه درسی تلفیقی ، رشد همه جانبه ، تعلیم و تربیت اسلامی.