اهمیت سال های نخست تحصیل در شکل گیری شخصیت

سال های نخست تحصیل، به دوره ای اطلاق می شود که کودک از محیط حمایتی خانواده وارد نظام رسمی آموزش می شود و این انتقال، یک نقطه عطف حیاتی در فرآیند پیچیده و چندوجهی رشد و شکل گیری شخصیت اوست. این پژوهش با هدف تبیین نقش بنیادین این سال ها در ترسیم مسیرهای بعدی تحول روان شناختی، عاطفی، اجتماعی و شناختی فرد انجام شده است. اهمیت موضوع از آنجا ناشی می شود که ساختارهای اولیه شخصیت، هویت یابی، نظام باورها، خودپنداره (Self-concept) و الگوهای یادگیری میان فردی در این دوره شکل می گیرند و به مثابه ستون های اصلی بنای شخصیتی فرد در بزرگسالی عمل می کنند. مداخله های مثبت یا منفی در این مرحله، با اثرات دیرپای خود، نتایج بلندمدت آموزشی و اجتماعی را رقم می زنند. رویکرد پژوهشی این مقاله، ترکیبی از تحلیل نظری مبتنی بر نظریه های رشد پیاژه (شناختی)، اریکسون (اجتماعی-عاطفی) و بندورا (یادگیری اجتماعی) و مرور انتقادی پیشینه های تجربی مرتبط با اثربخشی آموزش های زودهنگام است. تحلیل ها نشان می دهند که تعامل نظام مند میان محیط یادگیری (معلمان و همسالان)، محتوای آموزشی ارائه شده و ویژگی های فردی دانش آموز، مثلثی را تشکیل می دهد که کیفیت ساختاردهی آن، تعیین کننده کیفیت شکل گیری شخصیت است. نتایج تحلیلی حاکی از آن است که تمرکز صرف بر انتقال دانش کمی، در حالی که به توسعه مهارت های فراشناختی، هوش هیجانی و حس شایستگی (Competence) بی توجه باشد، منجر به ایجاد شکاف های شخصیتی و کاهش انگیزه درونی یادگیری می شود. دلالت های تربیتی این یافته ها مستلزم بازنگری در رویکردهای برنامه درسی و روش های ارزشیابی دوره ابتدایی است. ضرورت دارد که نظام آموزش و پرورش، محیط های یادگیری را به گونه ای طراحی کند که ضمن تقویت ظرفیت های شناختی، بر پرورش ابعاد عاطفی-اجتماعی شخصیت تاکید ورزند. این امر نیازمند تربیت معلمانی است که نه تنها متخصص محتوای درسی، بلکه روان شناسان تربیتی توانمندی در مدیریت پویایی های کلاسی و تقویت عزت نفس دانش آموزان باشند. در نهایت، این مقاله نتیجه می گیرد که سرمایه گذاری بر کیفیت سال های نخست تحصیل، سرمایه گذاری مستقیم بر سرمایه انسانی و اجتماعی آینده جامعه است.

کلیدواژه ها:

شکل گیری شخصیت ، دوره ابتدایی ، خودپنداره ، یادگیری اجتماعی ، نظریه رشد ، محیط یادگیری ، دلالت های تربیتی.