نقش مشاوره تربیتی-خانوادگی مبتنی بر آموزه های اسلامی در پیشگیری از آسیب های روانی-اجتماعی دانش آموزان دوره متوسطه

هدف این پژوهش، طراحی و اعتبارسنجی یک مدل مشاوره تربیتی-خانوادگی مبتنی بر آموزه های اسلامی برای پیشگیری از آسیب های روانی-اجتماعی دانش آموزان دوره متوسطه بود. این مطالعه با رویکرد آمیخته اکتشافی متوالی انجام شد. در مرحله کیفی، با استفاده از روش تحلیل مضمون، داده ها از طریق مصاحبه با ۱۵ نفر از متخصصان (مشاوران، روانشناسان تربیتی، اساتید علوم قرآنی و حدیث) و مطالعه منابع اسلامی گردآوری و تحلیل شدند. در مرحله کمی، مدل اولیه به صورت پرسشنامه محقق ساخته درآمده و روایی و پایایی آن بررسی شد. جامعه آماری این مرحله شامل مشاوران مدارس دوره متوسطه شهر زاهدان در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود که ۲۰۰ نفر به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب شدند. یافته های کیفی منجر به شناسایی ۶ مولفه اصلی مدل گردید: مبانی اعتقادی و اخلاقی، اصول ارتباطی خانواده، مهارت های تربیتی والدین، راهبردهای مداخله ای مشاوره ای، نظام حمایت اجتماعی و ارزشیابی فرآیند. نتایج کمی با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری نشان داد که مدل طراحی شده از برازش مطلوبی برخوردار است (RMSEA=۰.۰۴۷، CFI=۰.۹۴). همچنین، همبستگی مثبت و معناداری بین اجرای مولفه های این مدل و کاهش علائم آسیب های روانی-اجتماعی در دانش آموزان گزارش شد. این پژوهش موید کارایی تلفیق چارچوب های مشاوره ای نوین با میراث غنی تعلیم و تربیت اسلامی در طراحی مداخلات پیشگیرانه بوم سازگار است.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه: مشاوره تربیتی-خانوادگی ، آموزه های اسلامی ، پیشگیری ، آسیب های روانی-اجتماعی ، دانش آموزان متوسطه ، مدل سازی معادلات ساختاری.