طراحی برنامه درسی تلفیقی مبتنی بر فقه تربیتی اسلامی و ادبیات عربی برای آموزش مفاهیم علوم تجربی در دوره ابتدایی

هدف این پژوهش، طراحی و اعتبارسنجی یک برنامه درسی تلفیقی برای آموزش مفاهیم علوم تجربی پایه های ابتدایی بود که دو رکن اصلی دارد: استفاده از فقه تربیتی اسلامی به عنوان چارچوب ارزشی و اخلاقی حاکم بر آموزش علم، و به کارگیری ادبیات عربی (شعر و نثر ساده) به عنوان بستری فرهنگی-زبانی برای عمق بخشی و معناسازی مفاهیم. این پژوهش با رویکرد آمیخته اکتشافی متوالی انجام شد. در مرحله کیفی، با روش تحلیل محتوای کیفی و مصاحبه با ۱۶ خبره (متخصصان فقه تربیتی، اساتید ادبیات عرب، مربیان علوم تجربی و معلمان با سابقه ابتدایی)، اصول و مولفه های برنامه استخراج شد. در مرحله کمی، برنامه طراحی شده در قالب راهنمای معلم و فعالیت های دانش آموزی به مدت ۸ هفته بر روی ۴۰ دانش آموز پایه پنجم ابتدایی در شهر اندیمشک اجرا و با گروه کنترل مقایسه شد. ابزارهای پژوهش شامل آزمون های پیشرفت تحصیلی علوم، نگرش سنج علمی-دینی و چک لیست مشاهده فعالیت های کلاسی بود. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس و آزمون t تحلیل شدند. یافته ها نشان داد برنامه تلفیقی طراحی شده به طور معناداری موجب افزایش یادگیری و درک عمیق تر مفاهیم علوم، تقویت نگرش مثبت به علمآموزی در چارچوب ارزشی و بهبود مهارت زبانی-فرهنگی دانش آموزان شده است. اعتبار محتوایی برنامه توسط متخصصان تایید گردید. این پژوهش گامی در جهت بوم یسازی و معنابخشی به آموزش علوم در دوره ابتدایی است.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه: برنامه درسی تلفیقی ، فقه تربیتی اسلامی ، ادبیات عربی ، آموزش علوم تجربی ، دوره ابتدایی ، آموزش ارزش محور.