سواد داده ای معلمان: توسعه مهارت های لازم برای تفسیر و استفاده از داده های آموزشی///

در دهه های اخیر، نظام های آموزشی در سراسر جهان با تحولات گسترده ای در حوزه فناوری اطلاعات، یادگیری دیجیتال و داده محوری مواجه شده اند. یکی از مهم ترین پیامدهای این تحولات، افزایش حجم و تنوع داده های آموزشی و ضرورت بهره گیری آگاهانه از آن ها در تصمیم گیری های آموزشی است. در این میان، معلمان به عنوان کنشگران اصلی فرایند یاددهی–یادگیری، بیش از هر زمان دیگری نیازمند برخورداری از «سواد داده ای» هستند؛ مفهومی که به توانایی جمع آوری، تحلیل، تفسیر و استفاده اخلاق مدارانه از داده ها برای بهبود آموزش اشاره دارد. هدف این مقاله، تبیین مفهوم سواد داده ای معلمان، بررسی ابعاد و مولفه های آن، تحلیل ضرورت توسعه این مهارت ها در نظام آموزشی ایران و ارائه راهکارهایی برای ارتقای سواد داده ای معلمان است. روش این پژوهش، توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی و مرور نظام مند منابع علمی ایرانی و بین المللی است. یافته ها نشان می دهد که سواد داده ای معلمان نقش تعیین کننده ای در بهبود کیفیت تدریس، ارتقای یادگیری دانش آموزان، کاهش شکاف های آموزشی و افزایش اثربخشی تصمیم های آموزشی دارد. با این حال، چالش هایی نظیر ضعف آموزش های ضمن خدمت، محدودیت زیرساخت های فناورانه و نگرش های سنتی نسبت به داده، مانع توسعه این مهارت در میان معلمان ایرانی شده است. در پایان، پیشنهادهایی برای سیاست گذاران آموزشی، دانشگاه ها و مراکز تربیت معلم ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: سواد داده ای ، معلمان ، داده های آموزشی ، تصمیم گیری آموزشی ، توسعه حرفه ای