ارزیابی میزان موفقیت روش های فعال تدریس در پرورش سواد انتقادی دانش آموزان نسبت به مسائل سیاسی-اجتماعی در کل کشور

این پژوهش با هدف ارزیابی میزان موفقیت روش های فعال تدریس در پرورش سواد انتقادی دانش آموزان نسبت به مسائل سیاسی-اجتماعی در گستره ملی انجام شده است. در دنیای پیچیده امروز، تربیت شهروندانی با تفکر نقاد که توانایی تحلیل، ارزیابی و مواجهه فعال با مسائل پیرامون را داشته باشند، به یکی از اهداف اصلی نظام های تعلیم و تربیت تبدیل شده است. روش های فعال تدریس با محوریت قراردادن دانش آموز و مشارکت او در فرآیند یادگیری، به عنوان بستری موثر برای پرورش این ظرفیت شناخته می شوند. این مطالعه با روش ترکیبی (آمیخته) و با طرح اکتشافی متوالی انجام شده است. در فاز کیفی با استفاده از مصاحبه نیمه ساختاریافته با معلمان مجرب و متخصصان برنامه ریزی درسی و در فاز کمی با استفاده از پرسش نامه محقق ساخته، داده های لازم از نمونه ای متشکل از معلمان و دانش آموزان دوره دوم متوسطه مناطق مختلف کشور گردآوری شد. یافته ها نشان داد که به کارگیری روش هایی مانند مباحثه گروهی، مطالعه موردی، ایفای نقش، گردش علمی مجازی و تحلیل رسانه ای، در مقایسه با روش های سنتی، تاثیر معنادار و مثبتی بر ارتقای مولفه های سواد انتقادی دانش آموزان شامل تحلیل استدلال ها، شناسایی سوگیری ها، ارزیابی شواهد و اتخاذ موضع مستدل داشته است. با این حال، چالش هایی چون کمبود زمان، تراکم جمعیت کلاسی، کمبود منابع آموزشی مناسب، مقاومت در برابر تغییر و برخی ملاحظات محتوایی، اجرای موثر و گسترده این روش ها را با محدودیت مواجه ساخته است. نتایج بر لزوم بازنگری در برنامه های درسی، توانمندسازی معلمان و ایجاد فضای آموزشی باز و پرسش گر برای نهادینه سازی سواد انتقادی تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

روش های فعال تدریس ، سواد انتقادی ، تفکر انتقادی ، مسائل سیاسی-اجتماعی ، دانش آموزان ، آموزش و پرورش.