بررسی نقش بازدیدهای میدانی از بناهای تاریخی کاشی کاری شده در تقویت درک هنرجویان از رابطه «علم مواد»، «منظر شهری» و «هنر سرامیک»

این اقدام پژوهی با هدف بررسی تاثیر بازدیدهای میدانی از بناهای تاریخی کاشی کاری شده شهر یزد بر درک هنرجویان پایه دهم رشته سرامیک از تعامل سه گانه «علم مواد»، «منظر شهری» و «هنر سرامیک» طراحی و اجرا شد. جامعه مورد مطالعه، ۲۷ هنرجوی دختر هنرستان سید علی اکبر سالاری بودند که درس های مرتبط با مواد و کارگاه سرامیک را می گذراندند. مسئله اصلی، شکاف بین آموزش تئوری مواد و درک کاربردی و هنری آن در بستر واقعی و تاریخی بود. پژوهش در قالب چهار مرحله «تشخیص و برنامه ریزی»، «اجرای بازدید میدانی»، «گردآوری و تحلیل داده ها» و «ارزیابی نتایج» انجام شد. پس از تدریس اولیه مفاهیم علم مواد در سرامیک، بازدیدی از بناهای شاخص یزد (همچون مسجد جامع و بادگیرهای کاشی کاری شده) ترتیب داده شد. در حین بازدید، هنرجویان با تکمیل کاربرگ های ساختاریافته، به بررسی و ثبت مشاهدات خود در سه محور: نوع مواد و لعاب ها (علم مواد)، جایگاه اثر در شهر و گفت وگوی آن با محیط (منظر شهری) و تکنیک های اجرایی و نقوش (هنر سرامیک) پرداختند. داده ها از طریق تحلیل محتوای کاربرگ ها، مصاحبه گروهی و خلق یک پروژه عملی ترکیبی (طراحی یک کاشی با الهام از بازدید) گردآوری شد. یافته ها نشان داد که بازدید میدانی، درک هنرجویان را از رابطه پویای این سه حوزه به طور معناداری تقویت کرد. آن ها توانستند ارتباط بین ترکیب شیمیایی مواد، دوام و رنگ لعاب ها در شرایط محیطی مختلف (علم مواد) را با زیبایی شناسی و هویت بخشی به شهر (منظر شهری) و ظرافت های فنی و هنری اجرای کار (هنر سرامیک) به صورت یک کل منسجم تحلیل کنند. این تجربه مستقیم، انگیزه و عمق یادگیری را افزایش داد و منجر به خلق پروژه های پایانی با درک مفهومی غنی تری شد.

کلیدواژه ها:

بازدید میدانی ، کاشی کاری تاریخی ، علم مواد ، منظر شهری ، هنر سرامیک ، اقدام پژوهی ، هنرستان فنی و حرفه ای