معلم و مسئولیت اخلاقی آموزش در دنیای نابرابر

در دنیای معاصر، نابرابری های آموزشی به عنوان یکی از مهم ترین چالش های نظام های تعلیم و تربیت، ابعاد گسترده ای یافته اند؛ نابرابری هایی که ریشه در عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، جنسیتی، جغرافیایی و فناورانه دارند. در چنین بستری، نقش معلم فراتر از انتقال دانش یا اجرای برنامه های درسی تعریف می شود و مسئولیت اخلاقی آموزش، به مثابه یکی از بنیادی ترین ابعاد حرفه معلمی، اهمیتی دوچندان می یابد. این مقاله با رویکردی تحلیلی–تفسیری، به بررسی جایگاه معلم در مواجهه با نابرابری های آموزشی و تبیین مسئولیت های اخلاقی او در راستای تحقق عدالت آموزشی می پردازد.در این پژوهش، ابتدا مفهوم نابرابری آموزشی و جلوه های مختلف آن در نظام های آموزشی معاصر تبیین می شود و سپس مسئولیت اخلاقی معلم بر پایه اصولی چون عدالت، انصاف، احترام به کرامت انسانی، توجه به تفاوت های فردی و حمایت از گروه های به حاشیه رانده شده مورد واکاوی قرار می گیرد. مقاله نشان می دهد که معلم، به عنوان کنشگری اخلاقی، نقشی کلیدی در کاهش یا بازتولید نابرابری های آموزشی ایفا می کند؛ نقشی که از طریق تصمیم های آموزشی، شیوه های ارزشیابی، تعاملات کلاسی و نگرش نسبت به دانش آموزان شکل می گیرد.یافته های تحلیلی این مقاله حاکی از آن است که ایفای مسئولیت اخلاقی معلم در دنیای نابرابر، مستلزم برخورداری از شایستگی هایی همچون آگاهی اجتماعی، حساسیت فرهنگی، تعهد حرفه ای، تفکر انتقادی و توانایی بازاندیشی اخلاقی در عمل آموزشی است. همچنین تاکید می شود که آموزش اخلاق مدار، بدون توجه به زمینه های اجتماعی و نابرابری های ساختاری، به سادگی می تواند به ابزاری برای مشروعیت بخشی به نابرابری ها تبدیل شود.در پایان، مقاله بر این نکته تاکید دارد که تحقق آموزش عادلانه، تنها از مسیر سیاست گذاری های کلان نمی گذرد، بلکه در سطح خرد کلاس درس و در کنش های روزمره معلم معنا می یابد. معلم آگاه به مسئولیت اخلاقی خود، می تواند آموزش را به ابزاری برای توانمندسازی، عدالت اجتماعی و کاهش شکاف های آموزشی بدل سازد.

کلیدواژه ها:

مسئولیت اخلاقی معلم ، نابرابری آموزشی ، عدالت آموزشی ، اخلاق حرفه ای معلمی ، کرامت انسانی ، آموزش عادلانه ، حساسیت اجتماعی ، تفاوت های فردی