معلم، محور تحول آموزشی

تحول در نظام های آموزشی همواره یکی از دغدغه های اصلی سیاست گذاران و برنامه ریزان تربیتی در سراسر جهان بوده است. با این وجود، موفقیت یا عدم موفقیت این تحولات اغلب به عواملی فراتر از تغییرات صرف در کتب درسی، فناوری ها یا ساختارهای سازمانی بستگی دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش بنیادین «معلم» به عنوان کانون و موتور محرک اصلی تحولات آموزشی در قرن بیست و یکم تدوین شده است. نظریه های نوین تعلیم و تربیت، از جمله ساخت گرایی اجتماعی و رویکردهای یادگیری مبتنی بر شایستگی، تاکید می کنند که اثربخشی هر نظام آموزشی مستقیما با کیفیت و توانمندی معلمان آن گره خورده است. این مقاله با رویکردی تحلیلی-توصیفی، ابتدا مفهوم تحول آموزشی را در بستر پارادایم های تغییر تبیین کرده و سپس با استناد به ادبیات پژوهشی، استدلال می کند که معلم، فراتر از انتقال دهنده دانش، به عنوان تسهیل گر، طراح تجارب یادگیری، الگوبردار ارزشی و پژوهشگر در کلاس درس عمل می کند. پنج حوزه کلیدی شامل شایستگی های حرفه ای، توسعه مستمر، مدیریت دانش، نقش اجتماعی و ارتباط با جامعه، و عاملیت حرفه ای معلمان به عنوان محورهای اصلی تحول مورد واکاوی قرار گرفته اند. یافته های پژوهش نشان می دهند که سرمایه گذاری هدفمند بر ارتقای کیفی نیروهای انسانی آموزش و پرورش، فراهم سازی بسترهای لازم برای نوآوری و خودمختاری حرفه ای معلمان، و ایجاد فرهنگ یادگیری سازمانی در مدارس، پیش شرط های اساسی برای دستیابی به تحولات عمیق، پایدار و معنابخش در نظام تعلیم و تربیت کشور هستند. در نهایت، نتیجه گیری مقاله بر ضرورت بازتعریف جایگاه معلم از کارمند صرف به متخصص و رهبر آموزشی تاکید دارد و راهکارهایی عملی برای حمایت سیستمی از این نقش محوری ارائه می دهد تا تحول از سطح سیاست گذاری به سطح عمل آموزشی در کلاس درس نفوذ یابد.

کلیدواژه ها:

تحول آموزشی ، نقش معلم ، توسعه حرفه ای ، کیفیت آموزش ، عاملیت معلم ، نوسازی تعلیم و تربیت.