تحلیل روایت پردازی در مثنوی های عطار بر اساس آرایه تمثیل

مثنوی های عطار نیشابوری، گنجینه هایی ارزشمند از حکمت، عرفان و زیبایی شناسی ادبیات فارسی هستند که در طول قرن ها، الهام بخش سالکان و پژوهشگران بوده اند. یکی از برجسته ترین ویژگی های هنری و ساختاری این آثار، شیوه منحصر به فرد عطار در روایت پردازی است که اغلب بر پایه آرایه تمثیل بنا شده است. این مقاله با هدف تحلیل چگونگی کاربست تمثیل در ساختار روایی مثنوی های عطار، به بررسی نقش این آرایه در تبیین مفاهیم پیچیده عرفانی، شخصیت پردازی های نمادین، و پیشبرد طرح داستانی می پردازد. روش پژوهش، از نوع توصیفی-تحلیلی با رویکرد کتابخانه ای است که با بررسی متون اصلی عطار و منابع ثانویه مرتبط با نظریه های روایت و تمثیل انجام گرفته است. یافته های این پژوهش نشان می دهد که تمثیل در آثار عطار صرفا یک ابزار بلاغی برای تزئین کلام نیست، بلکه ستون فقرات روایت و تفکر عرفانی او را تشکیل می دهد. عطار با بهره گیری از تمثیل، مفاهیم انتزاعی نظیر عشق الهی، فنا، بقا، و مراحل سیر و سلوک را در قالب داستان هایی ملموس و قابل درک ارائه می کند و از این طریق، مخاطب را به سفری معرفتی و شهودی رهنمون می سازد. در نهایت، این مقاله به این نتیجه می رسد که تمثیل در مثنوی های عطار، نقشی بنیادین در ساختاردهی معنا و فرم ایفا می کند و به عنوان یک سازوکار اصلی در انتقال پیام و تربیت سالک عمل می کند.

کلیدواژه ها:

عطار ، مثنوی ، تمثیل ، روایت پردازی ، عرفان ، ادبیات فارسی