نقش رهبری تحولی مدیران در ایجاد فرهنگ مدرسه مثبت و محیط امن روانی-اجتماعی برای نوجوانان دختر

هدف این مطالعه، تحلیل نقش محوری و راهبردی مدیران مدارس در ایجاد و نهادینه سازی فرهنگ مدرسه مثبت با تاکید بر تامین امنیت روانی-اجتماعی و محیطی حمایتی برای دانش آموزان دختر در دوره حساس نوجوانی است. پژوهش حاضر با اتخاذ رویکرد کیفی و به روش موردپژوهی چندگانه انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق با ۱۵ مدیر و ۳۰ دانش آموز دختر از سه مدرسه متوسطه دولتی شهر تهران، مشاهده مشارکتی و بررسی اسناد مدرسه گردآوری گردید. تحلیل تماتیک داده ها با استفاده از نرم افزار MAXQDA صورت پذیرفت. یافته ها نشان داد که مدیران با ایفای نقش رهبری تحولی و تمرکز بر چهار بعد کلیدی: ۱) ایجاد اعتماد و ارتباطات شفاف، ۲) استقرار نظام حمایتی چندلایه (متشکل از همتایان، معلمان، خانواده و خدمات تخصصی مشاوره)، ۳) طراحی و اجرای برنامه های هدفمند غنی سازی هویت، مهارت های زندگی و رهبری، و ۴) نهادینه سازی عدالت و انصاف در کلیه تعاملات و فرآیندهای مدرسه، قادر به شکل دهی بستری امن، توانمندساز و پرورش دهنده هستند. نتایج حاکی از رابطه مستقیم و معنادار بین ادراک دانش آموزان از سبک رهبری تحولی مدیر و سطح احساس تعلق، عزت نفس، شایستگی اجتماعی و انگیزش پیشرفت تحصیلی آنان بود. این مطالعه با ارائه مدل مفهومی یکپارچه «رهبری تحولی-محیط امن روانی»، بر ضرورت گذار از مدیریت سنتی به رهبری آموزشی مراقبتمحور و عاملیت بخشیدن به دانش آموزان تاکید می کند. مقاله حاضر چارچوبی عملی و بومی محور برای مدیران، مربیان و سیاست گذاران آموزشی فراهم می سازد تا با بازتعریف نقش خود، به شکل گیری مدارسی بینجامد که نه تنها مکان آموزش، بلکه کانون رشد سلامت روان و شکوفایی بالقوه های نوجوانان دختر باشند.

کلیدواژه ها:

فرهنگ مدرسه مثبت ، رهبری تحولی مدیر ، امنیت روانی-اجتماعی نوجوانان دختر ، محیط آموزشی حمایتی ، مطالعه کیفی