نقش محیط آموزشی در تنظیم هیجانات و توجه دانش آموزان

محیط فیزیکی کلاس به عنوان یکی از عوامل محیطی کلیدی در فرایند یادگیری و رشد هیجانی دانش آموزان مقطع ابتدایی شناخته می شود. این تحقیق تاثیر عناصر گوناگون فضای آموزشی را بر حالت های عاطفی، میزان تمرکز و کیفیت یادگیری دانش آموزان دوره ابتدایی مورد بررسی قرار داده است. یافته های مطالعه حاکی از آن است که ویژگی های کالبدی کلاس از جمله نور، رنگ، سطح صدا و آکوستیک، دما و تهویه هوا و نیز چینش و اثاثیه، به صورت مستقیم و غیرمستقیم بر تجربه آموزشی و موفقیت تحصیلی دانش آموزان تاثیرگذار هستند. نتایج تحقیقات نشان می دهد که نور کافی، به خصوص نور طبیعی، موجب افزایش سطح هوشیاری، بهبود خلق وخو و تقویت قدرت تمرکز می گردد؛ در مقابل، نور نامناسب می تواند منجر به خستگی ذهنی و بی حوصلگی شود . به علاوه، رنگ های ملایم و هماهنگ، آرامش و تمرکز را افزایش داده، حال آنکه رنگ های شدید و تند ممکن است باعث برانگیختگی هیجانی بیش از حد و کاهش دقت شوند . آکوستیک مناسب و کاهش سر و صدای مزاحم نیز برای ایجاد فضایی مطلوب جهت یادگیری و حفظ تمرکز ضروری است. نویز محیطی می تواند توانایی پردازش اطلاعات و عملکرد حافظه فعال دانش آموزان را تضعیف کند، در حالی که فضای دارای آکوستیک مناسب، فرایندهای شناختی را بهبود بخشیده و سطح استرس را می کاهد . همچنین، دمای متعادل و تهویه هوای مناسب، با تامین آسایش فیزیکی و کمک به حفظ تمرکز فراگیران، تاثیر مثبتی بر آنان گذاشته و از کاهش کارایی شناختی جلوگیری می کند . چیدمان منعطف و مبلمان منطبق با اصول ارگونومی نیز مشارکت فعال، تعاملات اجتماعی و انگیزه یادگیری را افزایش داده و موجب بهبود تمرکز و رضایتمندی دانش آموزان می شود . نتایج این پژوهش حاکی از آن است که تاثیر محیط کلاس بر حالت های عاطفی، تمرکز و یادگیری دانش آموزان از طریق تعامل پیچیده عوامل فیزیکی محیط و با در نظر گرفتن تفاوت های فردی آنان صورت می پذیرد. افزون بر این، همسویی محیط فیزیکی با شیوه های آموزشی معلم، موجب تشدید اثرات مثبت می گردد. بنابراین، طراحی فضای کلاس درس باید به صورتی جامع و نظام مند انجام شود تا زمینه ساز خلق وخوی مطلوب، تمرکز موثر و یادگیری بهینه در دانش آموزان گردد.

کلیدواژه ها:

فضای آموزشی ، تنظیم هیجانات ، تمرکز ، یادگیری