بررسی رابطه هوش هیجانی معلمان با مدیریت استرس و بهبود فرآیند یادگیری دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش هوش هیجانی معلمان در شکل دهی به فضای روانی–آموزشی کلاس و پیامدهای آن بر انگیزه یادگیری و کاهش استرس دانش آموزان انجام شده است. در این مطالعه تلاش شده است نشان داده شود که توانایی معلمان در شناخت، مدیریت و تنظیم هیجان های خود و دیگران، چگونه می تواند بر کیفیت کلاس داری، روابط آموزشی و سطح تنش های روانی در محیط کلاس اثرگذار باشد. پژوهش با رویکرد آمیخته (ترکیبی) اجرا شده و برای دستیابی به یافته های دقیق تر، از روش های کمی و کیفی به صورت هم زمان بهره گرفته است. در بخش کمی، از ابزارهای استاندارد جهت سنجش میزان هوش هیجانی معلمان و نیز ارزیابی سطح استرس و انگیزش تحصیلی دانش آموزان استفاده شد. در بخش کیفی نیز با به کارگیری مشاهده هدفمند کلاس و انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته، ابعاد رفتاری و ارتباطی معلمان و تاثیر آن بر پویایی فضای کلاس مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج بخش کمی بیانگر آن بود که بین سطح بالاتر هوش هیجانی معلمان و کاهش استرس دانش آموزان رابطه معناداری وجود دارد و همچنین افزایش انگیزه یادگیری دانش آموزان در کلاس هایی که توسط معلمان برخوردار از هوش هیجانی بالا اداره می شوند، محسوس تر است. یافته های کیفی نیز نشان داد معلمان دارای هوش هیجانی بالاتر، با استفاده از مهارت هایی مانند همدلی، مدیریت تعارض، تقویت ارتباط مثبت و توجه به نیازهای هیجانی دانش آموزان، محیطی حمایتگر و امن ایجاد می کنند؛ محیطی که موجب افزایش احساس تعلق، کاهش اضطراب و رشد انگیزش برای مشارکت در یادگیری می شود. در مجموع، نتایج این پژوهش بر اهمیت توجه به هوش هیجانی در توسعه حرفه ای معلمان تاکید داشته و پیشنهاد می کند برنامه های آموزشی و دوره های ضمن خدمت در راستای تقویت مهارت های هیجانی و ارتباطی معلمان طراحی و اجرا شود.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی معلمان ، فضای روانی کلاس ، انگیزش تحصیلی ، مدیریت هیجان ، تعامل معلم و دانش آموز ، کاهش استرس ، یادگیری اثربخش ، کلاس داری