تحلیل دوسویگی ارتباطی معلم با دانش آموز و والدین به مثابه موتور ارتقای کیفیت در آموزش ابتدایی

پژوهش حاضر با این فرضیه بنیادین آغاز می شود که کیفیت آموزش در دوره ابتدایی، محصولی خطی و یک سویه نیست، بلکه برآیند پویا و پیچیده از تعاملات سه جانبه ای است که میان معلم، دانش آموز و والدین جریان دارد. این مقاله با هدف تحلیل دوسویگی ارتباطی در این مثلث تاثیرگذار، استدلال می کند که کیفیت و عمق این تعاملات، نقش یک موتور محرکه سیستمی را در ارتقای کلیت فرآیند آموزش ایفا می کند. با استفاده از روش مروری تحلیلی و واکاوی مبانی نظری حوزه های ارتباطات آموزشی، روان شناسی اجتماعی و جامعه شناسی خانواده، مولفه های کلیدی ارتباط دوسویه موثر در دو محور «معلم-دانش آموز» و «معلم-والدین» شناسایی می شود. در محور نخست، بر ویژگی هایی مانند گوش دادن فعال، بازخورد توصیفی رشد دهنده، احترام به عاملیت کودک و ایجاد فضای ایمن عاطفی تاکید می گردد که این ارتباط را از یک تبادل اطلاعاتی صرف به بستری برای شکل گیری «خودپنداره علمی مثبت» و «انگیزه درونی» در دانش آموز ارتقا می دهد. یافته ها حاکی از آن است که تقویت همزمان این دو محور ارتباطی، یک اثر ضربی و تکامل یابنده ایجاد می کند: ارتباط موثر با دانش آموز، فهم معلم از نیازهای فردی را افزایش داده و محتوای ارتباط با والدین را غنی و هدفمند می سازد؛ و از طرف دیگر، ارتباط سازنده با والدین، امکان پشتیبانی موثرتر و شخصی سازی شده یادگیری در خانه را فراهم آورده و فضای کلاس را برای یادگیری عمیق تر مهیا می نماید. این چرخه مثبت، همان موتور ارتقای کیفیت است که به بهبود نتایج عینی (پیشرفت تحصیلی)، کاهش مشکلات رفتاری و مهم تر از آن، به ارتقای رضایت و حس تعلق همه ذینفعان می انجامد. مقاله در پایان، با ارائه چارچوبی عملیاتی، راهکارهایی برای نهادینه سازی این الگوی ارتباطی دوسویه در بافت مدارس ابتدایی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

دوسویگی ارتباطی ، ارتباط معلم و دانش آموز ، ارتباط معلم و والدین ، موتور ارتقای کیفیت ، آموزش ابتدایی