تحلیل نقش آموزش مبتنی بر بازی های جدی در ارتقای انگیزش تحصیلی و یادگیری عمیق دانش آموزان

در دهه های اخیر، تغییر ویژگی های شناختی و رفتاری نسل جدید یادگیرندگان و گسترش فناوری های دیجیتال موجب شده است که الگوهای سنتی آموزش با کاهش انگیزش، افت تمرکز و مشارکت محدود دانش آموزان مواجه شوند. در چنین شرایطی، بهره گیری از رویکردهای نوین آموزشی که بتوانند یادگیری فعال، تجربه محور و معنادار را تقویت نمایند، به یک ضرورت تربیتی تبدیل شده است. بازی های جدی به عنوان گونه ای از بازی های دیجیتال و غیر دیجیتال که با هدف آموزشی و تربیتی طراحی می شوند، ظرفیت بالایی برای ایجاد تعامل، چالش شناختی، بازخورد فوری و یادگیری مبتنی بر حل مسئله دارند. این ویژگی ها می تواند انگیزش درونی دانش آموزان را افزایش داده و زمینه شکل گیری یادگیری عمیق و پایدار را فراهم سازد.هدف پژوهش حاضر، تحلیل نقش آموزش مبتنی بر بازی های جدی در ارتقای انگیزش تحصیلی و یادگیری عمیق دانش آموزان دوره متوسطه با رویکرد توصیفی–تحلیلی است. داده ها از طریق تحلیل منابع علمی، گزارش های تجربی و بررسی نمونه های اجرای بازی های آموزشی در مدارس گردآوری شده است. در بخش توصیفی، مولفه های طراحی بازی های جدی شامل تعامل، چالش، بازخورد، روایت آموزشی و سطح دشواری بررسی شده و در بخش تحلیلی، ارتباط این مولفه ها با ابعاد انگیزش تحصیلی نظیر علاقه مندی، پشتکار، خودکارآمدی و مشارکت فعال و همچنین شاخص های یادگیری عمیق از جمله تفکر انتقادی، انتقال یادگیری و حل مسئله تحلیل گردیده است.یافته ها نشان می دهد که بازی های جدی در صورت طراحی هدفمند و هم راستا با اهداف برنامه درسی، می توانند سطح درگیری شناختی دانش آموزان را افزایش دهند، انگیزش درونی را تقویت کنند و فرصت های یادگیری معنادار فراهم آورند. بازخورد فوری، فضای امن برای آزمون و خطا و تجربه موفقیت تدریجی موجب افزایش اعتماد به نفس تحصیلی و پایداری یادگیری می شود. با این حال، چالش هایی نظیر ضعف طراحی آموزشی، محدودیت زیرساخت های فناورانه و کمبود مهارت معلمان می تواند اثربخشی این رویکرد را کاهش دهد. نتایج پژوهش بر ضرورت طراحی نظام مند بازی های آموزشی، توانمندسازی معلمان و ادغام هدفمند بازی های جدی در برنامه درسی برای ارتقای کیفیت یادگیری تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

بازی های جدی ، انگیزش تحصیلی ، یادگیری عمیق ، یادگیری مبتنی بر بازی ، تعامل آموزشی ، آموزش دیجیتال