نقش ارزشیابی تکوینی در بهبود کیفیت یادگیری، افزایش انگیزش تحصیلی و کاهش اضطراب امتحان در دانش آموزان ها

یکی از چالش های اساسی نظام های آموزشی، غلبه فرهنگ آزمون محوری و تمرکز بر ارزشیابی پایانی است که پیامدهایی نظیر اضطراب امتحان، کاهش انگیزش درونی، یادگیری سطحی و رقابت ناسالم را به همراه داشته است. در چنین فضایی، ارزشیابی تکوینی به عنوان رویکردی یادگیرنده محور، با تاکید بر بازخورد مستمر، اصلاح فرآیند یادگیری و مشارکت فعال دانش آموز، می تواند نقش موثری در ارتقای کیفیت یادگیری و سلامت روان تحصیلی ایفا کند. هدف پژوهش حاضر، تحلیل نقش ارزشیابی تکوینی در بهبود کیفیت یادگیری، افزایش انگیزش تحصیلی و کاهش اضطراب امتحان در دانش آموزان است. این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر تحلیل اسناد علمی، پژوهش های داخلی و خارجی و گزارش های آموزشی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد به کارگیری راهبردهای ارزشیابی تکوینی نظیر بازخورد توصیفی، خودارزیابی، ارزشیابی همتایان، پرسشگری فعال و تنظیم آموزش بر اساس شواهد یادگیری، موجب تعمیق فهم مفاهیم، افزایش احساس شایستگی، تقویت خودتنظیمی یادگیری و کاهش فشار روانی ناشی از امتحانات می شود. همچنین نتایج بیانگر آن است که ارزشیابی تکوینی با تغییر نقش معلم از داور صرف به تسهیل گر یادگیری، فضای کلاس را از رقابت به یادگیری مشارکتی سوق می دهد و نگرش دانش آموزان به ارزشیابی را از تهدید به فرصت رشد تبدیل می کند. یافته های این پژوهش می تواند مبنایی برای اصلاح سیاست های ارزشیابی، توانمندسازی معلمان و ارتقای عدالت آموزشی در مدارس باشد.

کلیدواژه ها:

ارزشیابی تکوینی ، کیفیت یادگیری ، انگیزش تحصیلی ، اضطراب امتحان ، بازخورد آموزشی ، خودتنظیمی یادگیری ، یادگیری مشارکتی