تحلیل رابطه سبک دلبستگی ایمن و جرات عملگری در انتخاب رشته تحصیلی پایه نهم

انتخاب رشته تحصیلی در پایه نهم یکی از مهم ترین تصمیم های تحصیلی-شغلی نوجوانان ایرانی محسوب می شود که تحت تاثیر عوامل روان شناختی متعددی قرار دارد. سبک دلبستگی ایمن، به عنوان یکی از مهم ترین سازه های نظریه دلبستگی جان بالبی و مری اینزورث، با ایجاد حس امنیت عاطفی، اعتماد به نفس و استقلال، نقش اساسی در کیفیت تصمیم گیری افراد ایفا می کند. از سوی دیگر، جرات عملگری (Assertiveness) به عنوان توانایی بیان افکار، احساسات و نیازها به صورت مستقیم و مناسب، یکی از مولفه های کلیدی در فرایند تصمیم گیری قاطعانه و سالم است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل رابطه بین سبک دلبستگی ایمن و جرات عملگری در انتخاب رشته تحصیلی دانش آموزان پایه نهم انجام شده است.این مطالعه از نوع همبستگی-تحلیلی بوده و جامعه آماری آن شامل دانش آموزان پایه نهم شهر تبریز در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ است. نمونه پژوهش به روش نمونه گیری خوشه ای تصادفی چندمرحله ای انتخاب شد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه سبک دلبستگی بزرگسالان (AAQ - Collins & Read, ۱۹۹۰)، پرسشنامه جرات عملگری گمبرگ (Gambrill, ۱۹۷۸) و پرسشنامه محقق ساخته انتخاب رشته تحصیلی بود. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه و تحلیل مسیر تحلیل شدند.نتایج نشان داد که بین سبک دلبستگی ایمن و جرات عملگری رابطه مثبت و معنادار وجود دارد (r = ۰.۵۱, p < ۰.۰۰۱). همچنین، هر دو متغیر به طور معنادار انتخاب رشته تحصیلی را پیش بینی می کنند. جرات عملگری نیز به عنوان متغیر میانجی جزئی در رابطه بین دلبستگی ایمن و کیفیت انتخاب رشته عمل می کند. دانش آموزانی که سبک دلبستگی ایمن بالاتری داشتند، از جرات عملگری بیشتری برخوردار بودند و در نتیجه انتخاب رشته واقع بینانه تر، سازگارتر با علایق و توانایی های خود داشتند.یافته های پژوهش با نظریه دلبستگی و پژوهش های پیشین همسو است و نشان می دهد که دلبستگی ایمن از طریق تقویت جرات عملگری، به تصمیم گیری تحصیلی بهتر کمک می کند. این پژوهش بر لزوم توجه مشاوران تحصیلی و روانشناسان مدارس به تقویت سبک دلبستگی ایمن و آموزش مهارت های جرات عملگری تاکید دارد. پیشنهاد می شود برنامه های آموزشی و مشاوره ای ویژه ای برای والدین و دانش آموزان پایه نهم طراحی شود تا کیفیت انتخاب رشته بهبود یابد.

کلیدواژه ها:

سبک دلبستگی ایمن ، جرات عملگری ، انتخاب رشته تحصیلی ، پایه نهم ، تصمیم گیری تحصیلی ، نوجوانان ، اعتماد به نفس عاطفی