بررسی اختلالات دیکته نویسی و ارایه راهکارهای مناسب

دیکته نویسی، به عنوان یک مهارت پیچیده نوشتاری، مستلزم یکپارچگی و هماهنگی نظام مند حوزه های مختلف شناختی، زبانی، حرکتی و ادراکی است. اختلال در این مهارت که به صورت اشکال پایدار و نظام مند در تبدیل صدا به نماد نوشتاری (املای کلمات) ظاهر می شود، نه تنها عملکرد تحصیلی دانش آموز را تحت تاثیر قرار می دهد، بلکه می تواند به کاهش عزت نفس، افزایش اضطراب و ایجاد نگرش منفی نسبت به نوشتن و مدرسه بینجامد. این مقاله با هدف ارائه ی تحلیلی جامع از ماهیت، ابعاد، علل و راهکارهای مداخله در اختلالات دیکته نویسی نگاشته شده است. یافته ها حاکی از آن است که این اختلال ریشه در تعامل عوامل مختلفی دارد که از جمله می توان به ضعف در پردازش واج شناختی (شناخت و دستکاری واحدهای آوایی)، حافظه فعال دیداری-شنیداری، آگاهی واج شناختی، رمزگردانی صحیح آوا-نویسه، ادراک و حافظه دیداری حروف و کلمات، و هماهنگی حرکات ظریف دست و چشم اشاره کرد. همچنین، عوامل بیرونی مانند روش های ناکارآمد آموزش املا، کمبود فرصت تمرین معنادار و فشار روانی ناشی از ارزشیابی های صرفا کمی نیز در تشدید یا تداوم مشکل نقش دارند. این مقاله با طبقه بندی خطاهای رایج دیکته (حذف، اضافه، جابجایی، قلب، تصویرسازی نادرست) و پیوند دادن آن ها به نقص های زیربنایی، چارچوبی تشخیصی-تحلیلی ارائه می دهد. برای مواجهه با این چالش چندوجهی، راهکارهای مداخله ای باید ماهیتی چندحسی، گام به گام و فردمحور داشته باشند. راهکارهای پیشنهادی طیفی از فعالیت های تقویت کننده ی آگاهی واج شناختی و مهارت های حرکتی ظریف، تا استفاده از رویکردهای چندحسی (دیداری، شنیداری، حرکتی، لمسی)، بازی های آموزشی، فناوری های کمکی و مهم تر از همه، تغییر نگرش در ارزشیابی (تاکید بر رشد به جای نمره) را در بر می گیرد. نتیجه گیری نهایی بر این امر تاکید دارد که مداخله موثر در اختلال دیکته نویسی مستلزم نگاهی فراتر از تکرار و تمرین صرف است و نیازمند درک عمیق از مکانیسم های شناختی درگیر و طراحی برنامه هایی است که به صورت هدفمند به ترمیم یا جبران ضعف های زیربنایی بپردازند.

کلیدواژه ها:

اختلالات ، دیکته نویسی ، علل شناختی و عاطفی