تاثیر میزان توجه به آموزه های دینی بر تربیت دینی در دوره ابتدایی

هدف این مطالعه، مرور نظام مند و تحلیل مضمون برای بررسی چگونگی تاثیر میزان توجه به آموزه های دینی بر تربیت دینی در کودکان ابتدایی است. پژوهش حاضر با رویکرد مرور نظام مند (Systematic Review) و تحلیل مضمون (Thematic Analysis) انجام شد تا دریابد چگونه سطح توجه به آموزه های دینی در مدرسه و خانواده بر ابعاد تربیت دینی از جمله گرایش های اخلاقی، معنویت، رفتارهای دینی، احساس تعلق به جامعه دینی و انگیزش به پژوهش های دینی می افزاید. جست وجو در پایگاه های معتبر فارسی و انگلیسی با تعیین معیارهای ورود و خروج از سال ۲۰۱۵ به بعد انجام شد. کلیدواژه های اصلی شامل: religion education, religious socialization, elementary education, religious curriculum, teacher role, family influence, social learning theory, moral development, qualitative synthesis, thematic analysis می باشد. فرآیند انتخاب شامل جمع آوری، غربالگری عنوان و چکیده، بررسی متن کامل و کدگذاری اولیه بود. داده ها با استفاده از تحلیل مضمون به شیوه های باز، محوری و انتخابی کدگذاری شدند تا مضامین اصلی و فرعی استخراج شوند. یافته های این مرور نشان می دهد که توجه به آموزه های دینی در مدارس و خانواده به طور مستقیم و غیرمستقیم بر تربیت دینی تاثیر می گذارد: ۱) افزایش درک معناداری از آموزه های دینی و تبیین ارزش های اخلاقی، ۲) تقویت هویت دینی و تعلق به جامعه دینی و ۳) بهبود رفتارهای اجتماعی اخلاقی و رفتار مدرسه محور. مهم ترین عوامل میانجی شامل نقش معلم، طراحی و اجرای برنامه درسی دینی، شبکه خانواده-مدرسه، منابع آموزشی و محیط کلاس است. محدودیت هایی مانند وجود تفاوت های فرهنگی-دینی بین کشورها، تفاوت های رویکردی به دین داری و محدودیت های روش شناختی در مطالعات کیفی و کمی مشاهده شد. برای سیاست گذاری آموزشی، پیشنهاد می شود تمرکز بر توسعه ظرفیت معلمان در ایجاد محیط یادگیری دینی معنادار، هم سوسازی بین محتواهای مدرسه و ارزش های خانوادگی، و طراحی واحدهای درسی با رویکرد یادگیری اجتماعی و رشد اخلاقی کودک باشد. همچنین تحقیقات آینده باید به بررسی تعامل های فرهنگی-اجتماعی، اثرات بلندمدت و تفاوت های جنسیتی و گروه های سنی مختلف بپردازد. در نهایت، این مقاله با ارائه چارچوب نظری و شواهد تجربی، به پژوهشگران و سیاست گذاران حوزه تربیت دینی ابتدایی کمک می کند تا بین رویکردهای دستورنویسی دینی و فرایندهای تربیت دینی کودکان، توازن بهتری برقرار کنند.

کلیدواژه ها:

تربیت دینی ، تربیت اخلاقی ، دوره ابتدایی و آموزه های دینی