برررسی چگونگی استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در پرورش تفکر انتقادی، حل مسئله و خلاقیت دانش آموزان

این پژوهش با هدف بررسی نحوه ی استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در پرورش تفکر انتقادی، حل مسئله و خلاقیت در میان دانش آموزان دوره ابتدایی استان ایلام انجام شد. جامعه آماری شامل ۳۰۰ دانش آموز کلاس های چهار تا ششم (نسبت برابر بین دختر و پسر، شهری و روستایی) بود که به صورت طبقه بندی تصادفی به دو گروه آزمایش (n=۱۵۰) و کنترل (n=۱۵۰) تقسیم شدند. گروه آزمایش به مدت دو ماه از سه ابزار هوش مصنوعی استفاده کرد: (۱) چت بات آموزشی مبتنی بر پردازش زبان طبیعی برای پرسش و پاسخ درسی و تشویق به استدلال؛ (۲) پلتفرم تولید محتوا تصویری جهت طراحی پروژه های خلاقانه؛ (۳) سیستم حل مسئله تعاملی که سناریوهای واقعی را به صورت گام به گام ارائه می داد. گروه کنترل با روش های سنتی تدریس بدون کمک فناوری ادامه داد. ابزارهای ارزیابی شامل پرسشنامه استاندارد تفکر انتقادی کودکان (CTC)، آزمون های حل مسئله مبتنی بر سناریو و مقیاس خلاقیت تورنس (TTCT) برای سنین ابتدایی بود که پیش و پس از مداخله اجرا شد. نتایج تحلیل واریانس دو طرفه نشان داد که دانش آموزان گروه آزمایش در سه بعد تفکر انتقادی (تحلیل، ارزیابی، استنتاج)، حل مسئله (شناسایی، برنامه ریزی، اجرا) و خلاقیت (نواوری، انعطاف پذیری، اصالت) به طور معناداری نسبت به گروه کنترل پیشرفت کردند (p < ۰.۰۱). علاوه بر این، رگرسیون خطی نشان داد که زمان تعامل هفتگی با ابزارهای هوش مصنوعی پیش بینی کننده مثبت و معنادار ارتقای هر یک از مهارت ها بوده (β ≈ ۰.۲۱, p < ۰.۰۵). یافته ها حاکی از این است که ادغام هدفمند هوش مصنوعی در برنامه درسی ابتدایی می تواند به عنوان یک محرک موثر برای تقویت توانایی های شناختی کلان دانش آموزان عمل کند. بر این پایه، پیشنهاد می شود سیاست گذاران آموزشی، برنامه های ملی را با درنظرگیری این شواهد به روزرسانی و معلمان را برای استفاده موثر از فناوری های هوش مصنوعی آموزش دهند.