معلم، تفاوت های فردی و انصاف آموزشی

نظام های آموزشی معاصر با مسئله ای بنیادین مواجه اند که آن، چگونگی تحقق انصاف آموزشی در بستری آکنده از تفاوت های فردی دانش آموزان است. تفاوت هایی که نه تنها شامل توانایی های شناختی، سرعت یادگیری و سبک های تفکر می شود، بلکه ابعاد عاطفی، انگیزشی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی را نیز در بر می گیرد. در چنین شرایطی، رویکردهای آموزشی یکسان نگر که بر برابری صوری در ارائه محتوا و ارزشیابی تاکید دارند، اغلب به بازتولید نابرابری های آموزشی و تضعیف فرصت های یادگیری برای گروهی از دانش آموزان منجر می شوند. این مقاله با رویکردی نظری–تحلیلی، به بررسی نقش معلم به عنوان کنشگر اصلی عرصه آموزش در شناسایی و پاسخ گویی به تفاوت های فردی و تحقق انصاف آموزشی می پردازد. در این چارچوب، تمایز میان دو مفهوم «برابری آموزشی» و «انصاف آموزشی» به عنوان مبنای تحلیل قرار گرفته و تاکید می شود که انصاف آموزشی مستلزم ارائه حمایت ها، منابع و راهبردهای متفاوت متناسب با نیازهای واقعی هر دانش آموز است، نه صرفا برخورد یکسان با همه فراگیران. یافته های حاصل از تحلیل ادبیات پژوهشی نشان می دهد که معلم با بهره گیری از راهبردهایی همچون آموزش تمایزیافته، ارزشیابی تکوینی مستمر، و طراحی محیط های یادگیری انعطاف پذیر، می تواند زمینه مشارکت فعال همه دانش آموزان را فراهم سازد و شکاف های ناشی از تفاوت های فردی را کاهش دهد. همچنین به نقش طراحی جهانی یادگیری به عنوان رویکردی پیشگیرانه در ایجاد فرصت های برابر برای دسترسی، درگیری و بیان یادگیری توجه شده است. از سوی دیگر، مقاله بر اهمیت حساسیت فرهنگی معلم و توجه به زمینه های اجتماعی و فرهنگی دانش آموزان تاکید دارد و نشان می دهد که نادیده گرفتن این مولفه ها می تواند تلاش ها برای تحقق انصاف آموزشی را با چالش جدی مواجه سازد. در نهایت، نتیجه گیری می شود که تحقق انصاف آموزشی در کلاس درس بیش از هر عامل دیگری به نگرش حرفه ای، شایستگی های آموزشی و تعهد اخلاقی معلم وابسته است و ضروری است برنامه های تربیت معلم و توسعه حرفه ای، به صورت نظام مند بر توانمندسازی آموزگاران در مدیریت تفاوت های فردی و طراحی آموزش های عادلانه تمرکز کنند.

کلیدواژه ها:

معلم ، تفاوت های فردی ، انصاف آموزشی ، برابری آموزشی ، آموزش تمایزیافته ، طراحی جهانی یادگیری ، عدالت آموزشی