نقش بازی در کاهش مشکلات رفتاری دانش آموزان

فاطمه درویشی نخل ابراهیمی۱،علی صالحی۲، الهه درویشی نخل ابراهیمی۳، مهدیس صالحی۴۱- کارشناسی آموزش ابتدایی ،آموزگار دبستان کلیبی میناب۲- کارشناسی ارشد مدیریت آموزشی ،مدیر شهید کلیبی میناب۳- کارشناسی علوم تجربی ،دبستان حافظ میناب ۴- کارشناس آموزش ابتدایی , دبستان علامه طباطبایی میناب کودکان در سنین ابتدایی توانایی کافی برای بیان کلامی احساسات، نگرانی ها یا تعارضات درونی خود ندارند و بسیاری از هیجاناتشان را از طریق رفتار، بازی یا نشانه های غیرکلامی بروز می دهند. به همین دلیل، استفاده از رویکردهایی که با ماهیت رشدی کودک همخوانی داشته باشد، ضروری است. «بازی درمانی» یکی از موثرترین و شناخته شده ترین رویکردهای مداخله ای در حوزه کودکان است که امکان بیان غیرمستقیم هیجانات، کاهش تنش، حل تعارضات و یادگیری مهارت های رفتاری را فراهم می کند. بازی زبان طبیعی کودک است و به او این فرصت را می دهد تا بدون احساس تهدید، احساسات و تجربیات ناخوشایند خود را در قالب فعالیت های نمادین، نقش آفرینی، داستان سازی و تعامل با اسباب بازی ها بیان کند. از دیدگاه نظریه پردازانی مانند لاندرت، بازی درمانی روشی ساختارمند و در عین حال انعطاف پذیر است که کودک را در محیطی امن و پذیرنده قرار می دهد تا فرآیند درمان، خودتنظیمی و رشد هیجانی به طور طبیعی در او فعال شود.بازی درمانی به عنوان یکی از موثرترین رویکردهای مداخله ای در حوزه کودکان، بر پایه نیاز طبیعی آنان برای بیان هیجانات و حل تعارضات درونی از طریق بازی عمل می کند و می تواند نقش مهمی در کاهش مشکلات رفتاری دانش آموزان ابتدایی ایفا کند. مشکلات رفتاری مانند پرخاشگری، نافرمانی، اضطراب و بی توجهی، از عوامل موثر بر افت تحصیلی و اختلال در تعاملات اجتماعی کودکان هستند و مداخلات سنتی همچون تنبیه معمولا تاثیر ماندگاری ندارند. پژوهش ها نشان داده اند که بازی درمانی با فراهم کردن بستری امن، آزاد و ساختارمند، به کودکان کمک می کند احساسات سرکوب شده خود را بیان کنند، مهارت های خودتنظیمی هیجانی را بیاموزند و راهبردهای سازگارانه تری برای کنترل رفتارهای چالش برانگیز ایجاد نمایند (Landreth, ۲۰۱۲). اجرای برنامه های بازی درمانی گروهی در محیط مدرسه ضمن تقویت همکاری میان همسالان، به بهبود مهارت های ارتباطی، کاهش پرخاشگری و افزایش مهارت حل مسئله کمک می کند و موجب تعامل سازنده تر میان کودک، معلم و همکلاسی ها می شود (Ray, ۲۰۱۱). علاوه براین، شواهد نشان می دهد که کودکان پس از شرکت در جلسات بازی درمانی، تمرکز بیشتری در کلاس، اعتمادبه نفس بالاتر و سازگاری اجتماعی بهتری نشان می دهند (Bratton et al., ۲۰۰۵). با توجه به ویژگی های رشدی کودکان دبستانی و تمایل طبیعی آنان به بازی، استفاده از بازی درمانی می تواند رویکردی کارآمد و موثر برای کاهش مشکلات رفتاری در محیط مدرسه باشد و به ارتقای سلامت روان و بهبود عملکرد تحصیلی آنان منجر شود.کلمات کلیدی :

کلیدواژه ها:

بازی درمانی ، مشکلات رفتاری ، دانش آموزان ابتدایی ، پرخاشگری ، خودتنظیمی هیجانی ، سازگاری اجتماعی ، مهارت های ارتباطی ، سلامت روان ، مداخلات مدرسه محور ، یادگیری اجتماعی–هیجانی.