تربیت شهروند جهانی در برنامه درسی پنهان مدارس:مطالعه موردی کتابهای درسی

تربیت شهروندان جهانی یکی از ضرورت های اساسی آموزش و پرورش در دنیای امروز است که با توجه به تغییرات سریع اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی اهمیت ویژه ای یافته است. مدارس نه تنها مسئول انتقال دانش و مهارت های پایه ای هستند بلکه نقش بسزایی در شکل دهی نگرش ها، ارزش ها و رفتارهای اجتماعی دانش آموزان دارند. برنامه درسی رسمی و کتاب های درسی بخش آشکار این فرآیند را تشکیل می دهند، اما پیام ها و ارزش های نانوشته، که به عنوان برنامه درسی پنهان شناخته می شوند، نقش تعیین کننده ای در تربیت اخلاقی، اجتماعی و فرهنگی دانش آموزان دارند. این پیام ها می توانند نگرش های مثبت و انسانی مانند همدلی، احترام به تفاوت ها و مسئولیت اجتماعی را تقویت کنند یا باورهای محدودکننده و تعصبی را نهادینه سازند. هدف اصلی این پژوهش بررسی نقش برنامه درسی پنهان و محتوای کتاب های درسی در پرورش شهروندان جهانی است. مطالعه حاضر با تحلیل ارزش ها، پیام های نانوشته و نحوه ارائه مطالب در کتاب های درسی به دنبال شناسایی ابعاد مثبت و منفی تاثیرات برنامه درسی پنهان بر نگرش دانش آموزان می باشد. توجه به نحوه انتخاب تصاویر، روایت ها، مثال ها و سبک ارائه مطالب، به عنوان ابزارهای انتقال پیام های غیرمستقیم، از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا این عوامل می توانند نگرش های دانش آموزان نسبت به عدالت، تفاوت های فرهنگی و مسئولیت اجتماعی را شکل دهند و تجربه ای عمیق تر و معنادارتر از یادگیری فراهم کنند. معلمان با رفتار الگویی، هدایت فعالیت های گروهی، ارائه بازخورد سازنده و ایجاد فضای کلاس حمایتی می توانند پیام های مثبت و جهانی را تقویت کرده و پیام های محدودکننده را اصلاح نمایند. تعامل دانش آموزان با یکدیگر در محیط کلاس و فعالیت های گروهی، فرصت مناسبی برای تمرین مهارت های اجتماعی، همدلی و همکاری فراهم می کند و نگرش های فردی را به نگرش های اجتماعی و جهانی ارتقا می دهد.

کلیدواژه ها:

تربیت ، شهروند جهانی ، برنامه درسی پنهان ، مدارس ، کتابهای درسی