نقش معلمان در حمایت از دانش آموزان با مشکلات خانوادگی

مشکلات خانوادگی از جمله تعارضات شدید، طلاق، فقر، سوء مصرف مواد و خشونت خانگی، تاثیراتی عمیق و گسترده بر سلامت روان، انگیزش و عملکرد تحصیلی دانش آموزان بر جای می گذارد. در این میان، مدرسه به عنوان محیطی ثانویه و معلمان به عنوان افرادی که ساعات زیادی از روز را با دانش آموزان سپری می کنند، در موقعیت منحصربه فردی برای شناسایی نشانه های پریشانی و ارائه حمایت های اولیه قرار دارند. این مقاله مروری با هدف تبیین ابعاد مختلف نقش معلمان در حمایت از دانش آموزان با مشکلات خانوادگی و با بررسی و تحلیل ادبیات پژوهشی موجود تدوین شده است.یافته ها حاکی از آن است که نقش معلمان فراتر از آموزش آکادمیک صرف بوده و دارای سه بعد اصلی است: نقش مراقبتی-عاطفی که شامل ایجاد رابطه ای مبتنی بر اعتماد، فضای امن و بدون قضاوت، و تقویت تاب آوری دانش آموز می شود؛ نقش آموزشی-انطباقی که مستلزم انعطاف در روش های تدریس و ارزشیابی، تنظیم واقع بینانه انتظارات و ارائه حمایت های تحصیلی هدفمند است؛ و نقش ارتباطی-همکاری جو که بر لزوم ارتباط موثر با مشاور مدرسه، مددکار اجتماعی و در صورت لزوم، اعضای خانواده تاکید دارد. با این حال، معلمان در ایفای این نقش های چندگانه با چالش های عمده ای همچون کمبود زمان، نبود آموزش تخصصی، بار هیجانی سنگین و فرسودگی شغلی، و همچنین ملاحظات اخلاقی پیرامون حریم خصوصی مواجه هستند.نتیجه کلی آن است که اگرچه معلمان جایگزین مددکاران حرفه ای یا درمانگران نیستند، اما می توانند به عنوان عاملی کلیدی در ایجاد پلی امن بین خانه و مدرسه عمل کرده و با شناسایی به موقع و ارائه حمایت های پایه، از تشدید پیامدهای منفی مشکلات خانوادگی جلوگیری کنند. توانمندسازی معلمان برای این ماموریت حساس، مستلزم اختصاص آموزش های نظام مند در دوره های تربیت معلم و ضمن خدمت، تدوین پروتکل های حمایتی شفاف در مدارس، و تامین پشتیبانی موثر از سوی تیم تخصصی مدرسه است.

کلیدواژه ها:

معلمان ، مشکلات خانوادگی ، حمایت تحصیلی-عاطفی ، تاب آوری دانش آموزان ، نقش مراقبتی معلم.