آسیب شناسی عوامل موثر بر افت تحصیلی و مشکلات رفتاری دانش آموزان و نقش مدیر مدرسه در پیشگیری، مداخله و بهبود وضعیت

افت تحصیلی و بروز مشکلات رفتاری از منظر روانشناختی- آموزشی پدیده های مرتبط و هم پوشانی دارند که با زمینه های فردی، خانوادگی، اجتماعی و مدرسه ای قابل تبیین اند. در این راستا، بررسی آسیب شناسانه این عوامل و بازتعریف نقش مدیر مدرسه به عنوان عامل کلیدی در پیشگیری، مداخله و بهبود وضعیت آموزشی- رفتاری دانش آموزان از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این پژوهش مروری، با رویکرد تحلیلی-توصیفی، به تحلیل عوامل موثر بر افت تحصیلی و مشکلات رفتاری از منظر سه سطح فردی، خانوادگی-اجتماعی و مدرسه ای می پردازد تا چارچوبی جامع برای تصمیم گیری های مدیریتی و طراحی مداخلات کارآمد ارائه دهد. روش پژوهش حاضر ترکیبی از تحلیل های کتابخانه ای و مرور نظام مند منابع مرتبط با حوزه های افت تحصیلی، مشکلات رفتاری، توسعه حرفه ای مدیران مدارس و مدل های مداخله ای آموزشی است. یافته های این بررسی نشان می دهند که افت تحصیلی و مشکلات رفتاری نتیجه تلاقی پیچیده ای از عوامل فردی مانند سطح هوش و توان های تنظیمی، انگیزش و سلامت روان، عوامل خانوادگی از جمله محیط خانه، روابط والدین، شیوه های فرزندپروری و تنش های خانوادگی و همچنین عوامل مدرسه ای از جمله کیفیت تدریس، فضای آموزشی، هم کوشی با اولیا و سیاست های مدرسه است. در سطح مدیریتی، نقش مدیر مدرسه به عنوان عامل کلیدی در ایجاد محیط یادگیری امن، پرورش انگیزش تحصیلی، استمرار ارزیابی و بازخورد، طراحی سیاست های جامع مداخله گرانه و ایجاد سازوکارهای همکاری با خانواده ها و خدمات حمایتی مشخص می شود. یافته ها نشان می دهد که پیشگیری مستمر و مداخله مبتنی بر شواهد از طریق برنامه های تربیتی- آموزشی یکپارچه و همکاری های سطح مدرسه با خانواده و جامعه می تواند بهبودهای معناداری در رفتار و عملکرد تحصیلی دانش آموزان به همراه داشته باشد. نتیجه گیری نهایی این مقاله بر اهمیت رویکردی یکپارچه به مسئله افت تحصیلی و مشکلات رفتاری تاکید می کند که در آن مدیر مدرسه به عنوان محور اصلی برنامه ریزی، اجرا و ارزیابی است. با تدوین استانداردهای حرفه ای و طراحی مداخلات هم ساز با نیازهای فردی دانش آموزان، می توان در سطح مدرسه با کاهش عوامل خطر و تقویت عوامل حمایتی به بهبود عملکرد تحصیلی و ارتقاء رفتارهای مثبت دست یافت.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها افت تحصیلی ، مشکلات رفتاری ، نقش مدیر مدرسه ، پیشگیری ، مداخله ، فرایندهای آموزشی