چالش های نهادی و آموزشی در اجرای رویکرد یادگیرنده محور در مدارس

در چند دهه اخیر، رویکرد یادگیرنده محور به عنوان پارادایم مسلط در نظریه های یادگیری و آموزش، تحولی اساسی در نگاه به فرآیند تعلیم و تربیت ایجاد کرده است. این رویکرد که بر فعال بودن یادگیرنده، توجه به تفاوت های فردی، ایجاد ارتباط معنادار با زندگی واقعی و پرورش مهارت های عالی تفکر تاکید دارد، پاسخی ضروری به ناکارآمدی الگوهای سنتی و انباشتی در تربیت نیروی انسانی سازگار با پیچیدگی های جهان معاصر است. با این وجود، علیرغم اجماع نظری گسترده بر مزایای آن، استقرار این رویکرد در بستر واقعی و نهادینه شده مدارس با موانع عمیق و ساختاری روبرو بوده است. بیان مساله اصلی این مقاله، تمرکز بر تحلیل دو رده کلیدی از این موانع، یعنی **چالش های نهادی** و **چالش های آموزشی** است. از منظر نهادی، عواملی مانند ساختار متمرکز و بخشی نگر نظام آموزشی، برنامه های درسی ثابت و گسترده، نظام ارزشیابی کمی گرا و یکسان ساز، تراکم بالای جمعیت در کلاس ها و محدودیت شدید منابع و امکانات، چارچوبی غیرمنعطف را ایجاد می کنند که ذاتا با انعطاف و تفاوت گرایی مورد نیاز یادگیرنده محوری در تضاد است. در سطح آموزشی نیز با چالش هایی مواجهیم که ریشه در نگرش ها، دانش و توانایی های عوامل اجرایی، به ویژه معلمان دارد؛ از جمله مقاومت در برابر تغییر روش های تدریس، کمبود دانش محتوایی-پداگوژیکی برای هدایت یادگیری فعال، باورهای عمیق درباره نقش معلم به عنوان انتقال دهنده مطلق دانش، و فشار ناشی از انتظارات اجتماعی برای نتایج سریع و قابل اندازه گیری. این دو سطح چالش، در تعاملی پیچیده، یکدیگر را تقویت کرده و منجر به شکافی عمیق بین نظریه و عمل شده اند. بنابراین، شناسایی و تحلیل این چالش ها گام اول و ضروری برای طراحی هرگونه راهبرد عملیاتی و کارآمد در جهت تحقق نسبی اهداف یادگیرنده محوری در مدارس است.

کلیدواژه ها:

رویکرد یادگیرنده محور ، چالش های نهادی ، چالش های آموزشی ، مدارس ، اجرای آموزشی