عاملیت حرفه ای معلمان در مواجهه با فشار ذهنی و روایت های سازگاری و تصمیم گیری آموزشی

حرفه معلمی در نظام های آموزشی معاصر، به طور فزاینده ای به فعالیتی شناخت محور، تصمیم محور و تفسیرمحور تبدیل شده است؛ فعالیتی که معلمان را در معرض فشارهای ذهنی متکثر و هم زمان قرار می دهد. این فشارها، که از تراکم وظایف آموزشی، الزامات اداری، تغییرات سیاستی و پیچیدگی های تعامل کلاسی ناشی می شوند، به صورت مستقیم بر بار شناختی معلمان و کیفیت تصمیم گیری های آموزشی آنان اثر می گذارند. با وجود اهمیت این موضوع، تجربه های زیسته معلمان در مواجهه با فشار شناختی و شیوه های سازگاری حرفه ای آنان، کمتر به صورت روایی و تفسیری مورد توجه پژوهش قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف فهم عمیق عاملیت حرفه ای معلمان در شرایط فشار ذهنی و تبیین نقش روایت در تنظیم شناختی و تداوم حرفه ای تدریس انجام شده است. این مطالعه با رویکرد کیفی توصیفی–تفسیری و با بهره گیری از مصاحبه های نیمه ساخت یافته و روایت محور با معلمان باسابقه، به توصیف و تفسیر تجربه های زیسته آنان پرداخته است. در این پژوهش، داده ها بدون کدگذاری صوری و تحلیل مضمون کلاسیک، و از طریق خوانش مکرر روایت ها و حفظ کلیت معنایی تجربه ها مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها نشان می دهد که معلمان، فشار شناختی را نه تنها به عنوان چالشی حرفه ای، بلکه به عنوان بخشی جدایی ناپذیر از هویت معلمی تجربه می کنند. روایت ها آشکار ساخت که معلمان از طریق راهبردهای فردی، ساده سازی تصمیم های آموزشی، اولویت بندی وظایف و به ویژه روایت پردازی و بازاندیشی حرفه ای، به تنظیم فشار شناختی خود می پردازند. روایت، در این میان، به مثابه سازوکاری شناختی–تفسیری عمل می کند که به معلمان امکان می دهد تجربه های پراکنده و فشرده تدریس را سازمان دهی کرده و به آن ها معنا ببخشند. نتایج پژوهش نشان می دهد که توانایی مدیریت فعال بار شناختی، نقشی اساسی در حفظ انگیزه، پیشگیری از فرسودگی شغلی و تداوم حرفه ای معلمان دارد.

کلیدواژه ها:

عاملیت حرفه ای معلمان ، فشار شناختی ، بار شناختی ، روایت حرفه ای ، تصمیم گیری آموزشی ، تداوم تدریس