چالش های تربیت اخلاقی در عصر رسانه های اجتماعی و راهکارهای معلمان برای هدایت تربیتی

نفوذ فزاینده رسانه های اجتماعی در زیست بوم آموزشی، تربیت اخلاقی دانش آموزان را با چالش های نوظهوری همچون نسبی گرایی اخلاقی، کاهش همدلی و پدیده «انتشار مسئولیت در فضای دیجیتال» مواجه کرده است. این پژوهش با هدف شناسایی این چالش ها و ارزیابی اثربخشی راهبردهای معلمان برای هدایت تربیتی، از روش تحقیق ترکیبی متوالی (Sequential Mixed-Methods) استفاده کرد. در بخش کیفی، با ۴۰ نفر از معلمان مصاحبه عمیق صورت گرفت و در بخش کمی، داده های حاصل از پرسشنامه میان ۲۵۰ معلم با استفاده از تحلیل واریانس (ANOVA) و ضریب همبستگی پیرسون تحلیل شد. یافته ها نشان داد که ۷۸٪ معلمان با افزایش معضلات اخلاقی در کلاس درس مواجه هستند و معلمان علوم انسانی بیشترین سطح چالش را گزارش کرده اند. نتایج آماری حاکی از آن است که راهبردهای مبتنی بر «گفتگوی سقراطی و تامل انتقادی» همبستگی مثبت و معناداری با تقویت شایستگی های اخلاقی دانش آموزان دارد ($r = ۰.۵۲$)، در حالی که راهبردهای دستوری و محدودکننده کمترین میزان اثربخشی را نشان دادند ($r = ۰.۱۸$). نتیجه گیری پژوهش تاکید می کند که برای مقابله با آسیب های فضای مجازی، نظام آموزشی باید از رویکردهای سنتی انضباطی به سمت مدل های مشارکتی و تقویت «سواد رسانه ای اخلاقی» حرکت کند. این یافته ها ضرورت بازنگری در برنامه های درسی و آموزش های ضمن خدمت معلمان را برای گذار به هدایت تربیتی کارآمد در عصر دیجیتال تبیین می نماید.

کلیدواژه ها:

تربیت اخلاقی ، رسانه های اجتماعی ، راهبردهای معلمان ، هدایت تربیتی ، سواد رسانه ای