طراحی الگوی بومی مدیریت کلاس درس مبتنی بر معنویت و اخلاق مداری در عصر دیجیتال

ورود فناوری های دیجیتال به کلاس های درس، چالش های بی سابقه ای را برای نظم و مدیریت کلاس ایجاد کرده است که روش های سنتی و مبتنی بر کنترل رفتاری را در پاسخ گویی ناکارآمد کرده است. در عین حال، نظام آموزشی ایران با تاکید بر سند تحول بنیادین، به دنبال تربیت دانش آموزانی متخلق، معنوی و مسئولیت پذیر است. این پژوهش با هدف طراحی الگوی بومی مدیریت کلاس درس مبتنی بر معنویت و اخلاق مداری در عصر دیجیتال انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت اکتشافی-کیفی است. جامعه آماری پژوهش شامل اساتید دانشگاهی، کارشناسان برنامه ریزی درسی و معلمان نمونه مدارس شهر تبریز بود که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی، ۲۰ نفر انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته عمیق گردآوری شد و با استفاده از روش تحلیل مضمون و کدگذاری باز، محوری و انتخابی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته های پژوهش منجر به شناسایی ۶ مضمون اصلی و ۱۸ مضمون فرعی که شامل: «مدیریت مبتنی بر کرامت و احترام متقابل»، «انضباط درونی و خودکنترلی معنوی»، «استفاده اخلاقی از فناوری»، «معلم به عنوان الگوی اخلاقی و دیجیتال»، «جو معنوی و عاطفی کلاس» و «ارتباط مدرسه و خانواده در عصر دیجیتال» بودند. نتایج نشان داد که الگوی بومی پیشنهادی، تلفیقی از ارزش های دینی-اسلامی (مانند رحمت، عفت و تقوا) و مهارت های زندگی دیجیتال است. در این الگو، معلم با تکیه بر نرم خویی و منطق، به جای کنترل فیزیکی، بر تقویت وجدان بیدار دانش آموز و تربیت سواد اخلاق دیجیتال تمرکز می کند. این پژوهش نشان داد که در بافت فرهنگی تبریز، تاکید بر مولفه های معنوی و اخلاقی می تواند چالش های ناشی از تکنولوژی را به فرصتی برای رشد شخصیتی و اجتماعی دانش آموزان تبدیل کند. پیشنهاد می شود که این الگو در دوره های آموزشی معلمان و برنامه های در-service مدارس کشور مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

مدیریت کلاس درس ، معنویت ، اخلاق مداری ، عصر دیجیتال ، الگوی بومی ، شهر تبریز ، سند تحول بنیادین