تاثیر آموزش تفکر انتقادی در دروس نظری بر افزایش استقلال فکری دانش آموزان

در عصر کنونی که اطلاعات به سرعت در حال گسترش و پیچیده تر شدن هستند، توانایی تفکر انتقادی به عنوان یکی از مهارت های ضروری برای دانش آموزان جهت مقابله با چالش های پیچیده و تصمیم گیری های آگاهانه شناخته می شود. تفکر انتقادی نه تنها به دانش آموزان کمک می کند تا اطلاعات را به طور عمیق تر و موشکافانه تر تحلیل کنند، بلکه استقلال فکری آنان را نیز تقویت می نماید. استقلال فکری به معنای توانایی فرد برای تحلیل، ارزیابی و تصمیم گیری بدون وابستگی مفرط به نظرات دیگران است که در رشد شخصی و تحصیلی نقش مهمی ایفا می کند. هدف این پژوهش بررسی تاثیر آموزش مهارت های تفکر انتقادی در دروس نظری بر افزایش سطح استقلال فکری دانش آموزان دوره متوسطه اول است. روش تحقیق از نوع شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون همراه با گروه کنترل می باشد. جامعه آماری شامل دانش آموزان متوسطه اول در شهرستان لالی بوده و نمونه ای به حجم ۶۰ نفر (۳۰ نفر در گروه آزمایش و ۳۰ نفر در گروه کنترل) به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. مداخلات آموزشی شامل آموزش روش های تفکر انتقادی همچون تحلیل استدلال ها، شناسایی مغالطات، سنجش شواهد و استدلال منطقی در قالب جلسات دروس نظری مانند علوم اجتماعی، ادبیات و فلسفه به مدت ۸ هفته و ۲ جلسه در هفته بود. ابزار اندازه گیری استقلال فکری پرسش نامه استاندارد با روایی و پایایی تایید شده بود که پیش و پس از مداخله بر هر دو گروه اجرا شد. نتایج تحلیل داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس نشان داد که گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل، افزایش معناداری در میزان استقلال فکری داشته است (p < ۰.۰۱). همچنین، آموزش تفکر انتقادی توانسته است به شکل قابل توجهی مهارت های تحلیل، ارزیابی و تصمیم گیری مستقل دانش آموزان را تقویت کند. یافته ها بیانگر آن است که پرورش تفکر انتقادی به عنوان بخشی جدایی ناپذیر از برنامه های درسی می تواند زمینه ساز افزایش خلاقیت، خودپژوهی و استقلال فکری دانش آموزان باشد. بر اساس نتایج، توصیه می شود معلمان و مدیران مدارس با استفاده از روش های فعال یاددهی-یادگیری و تاکید بر آموزش تفکر انتقادی در دروس نظری، بستری فراهم کنند تا دانش آموزان بتوانند مهارت های لازم برای تفکر مستقل و نقادانه را کسب کنند. این امر نه تنها به پیشرفت تحصیلی آنها کمک می کند بلکه آنها را برای مواجهه با مسائل پیچیده زندگی اجتماعی و حرفه ای آماده می سازد.

کلیدواژه ها:

تفکر انتقادی ، استقلال فکری ، آموزش دروس نظری ، یادگیری فعال ، مهارت های تحلیلی