الزامات و چالش های تحقق یادگیری یادگیرنده محور در محیط های مدرسه ای

با گذار جوامع به سوی الگوی توسعه دانش بنیان، نظام آموزش و پرورش در نقطه کانونی تحول قرار گرفته و بازتعریف نقش معلم و یادگیرنده به عنوان یکی از ضروری ترین مولفه های این تحول شناخته می شود. در این راستا، رویکرد یادگیری یادگیرنده محور با محور قرار دادن دانش آموز به عنوان سازنده فعال دانش، تاکید بر تفاوت های فردی و پیوند یادگیری با بافت واقعی زندگی، به عنوان پارادایمی اجتناب ناپذیر در پاسخ به نیازهای قرن حاضر مطرح است. با این وجود، حرکت از گفتمان نظری به سوی تحقق عملی این رویکرد در محیط پیچیده و چندلایه محیط های مدرسه ای، با مسائل بنیادینی روبروست. بیان مساله اصلی این مقاله بر این واقعیت استوار است که علی رغم تصریح بر اهمیت یادگیرنده محوری در اسناد بالادستی و برنامه های توسعه آموزشی، اجرای موثر آن با چالش ها و الزامات توامانی مواجه است که عدم توجه به هر یک، کلیت این تحول را با تهدید مواجه می کند. از یک سو، الزاماتی چون بازنگری در برنامه درسی، تحول در شیوه های ارزشیابی، توسعه حرفه ای معلمان، طراحی محیط های فیزیکی منعطف و تامین منابع ضروری، پیش شرط های غیرقابل اغماض هستند و از سوی دیگر، چالش هایی مانند مقاومت در برابر تغییر ناشی از فرهنگ آموزشی عمیقا ریشه دار، تراکم بالای کلاس ها، کمبود زمان، انتظارات سنتی خانواده ها و ناهماهنگی سیاست های کلان، تحقق این الزامات را با مشکل مواجه می سازند. این تعامل پیچیده بین «الزامات لازم» و «چالش های موجود»، منجر به شکافی گسترده بین آرمان های ترسیم شده و واقعیت جاری کلاس های درس شده است. بنابراین، واکاوی این دوگانه و ارائه تحلیل جامعی از رابطه دیالکتیکی بین آنها، گامی حیاتی برای تدوین راهبردهای عملی و امکان پذیر در مسیر نهادینه سازی این تحول اساسی در محیط های مدرسه ای است.

کلیدواژه ها:

یادگیری یادگیرنده محور ، الزامات تحقق ، چالش های اجرایی ، محیط مدرسه ای ، تحول آموزشی