«پرورش مهارت های تفکر نقاد در درس های دینی و عربی: از حفظ محض تا فهم و تحلیل متون»

پژوهش حاضر با هدف بررسی و پرورش مهارت های تفکر نقاد در درس های دینی و عربی انجام شد. با توجه به محدودیت های یادگیری حفظی و تاثیر آن بر توانایی تحلیل و استدلال دانش آموزان، این مطالعه به دنبال شناسایی روش ها و راهکارهای موثر در تقویت تفکر نقاد بود. روش پژوهش از نوع کاربردی-تحلیلی و توصیفی-مقایسه ای است و جامعه آماری شامل دانش آموزان و معلمان درس های دینی و عربی در مدارس منطقه مورد مطالعه بود. داده ها با استفاده از پرسشنامه استاندارد تفکر نقاد، تحلیل محتوا و مصاحبه با معلمان جمع آوری شد و برای تحلیل آن ها از روش های آماری توصیفی و استنباطی بهره گرفته شد.یافته های پژوهش نشان می دهد که روش های سنتی و حفظی آموزش، مهارت تفکر نقاد دانش آموزان را محدود می کنند و یادگیری آن ها سطحی و مکانیکی است. در مقابل، استفاده از روش های فعال، تحلیلی و مبتنی بر مشارکت دانش آموزان، توانایی تحلیل، استدلال، فهم عمیق متون دینی و عربی و تصمیم گیری منطقی دانش آموزان را به شکل چشمگیری افزایش می دهد. همچنین، رابطه مستقیمی بین توانایی دانش آموزان در فهم متون و سطح مهارت تفکر نقاد آن ها مشاهده شد. یافته ها تاکید دارند که نقش معلمان در ایجاد محیط یادگیری فعال، پویا و مشارکتی بسیار کلیدی است و معلمان می توانند با به کارگیری پرسشگری، تحلیل متون و فعالیت های گروهی، یادگیری را از سطح حفظی به سطح تحلیلی و انتقادی ارتقا دهند.پژوهش حاضر نشان می دهد که پرورش مهارت های تفکر نقاد در درس های دینی و عربی نه تنها توانایی های شناختی دانش آموزان را تقویت می کند، بلکه مهارت های اخلاقی، فرهنگی و اجتماعی آن ها را نیز ارتقا می دهد و یادگیری را پایدار و کاربردی می سازد. نتایج این مطالعه می تواند راهنمای معلمان، برنامه ریزان آموزشی و پژوهشگران در طراحی و اجرای کلاس های دینی و عربی با رویکرد فعال و تحلیلی باشد.

کلیدواژه ها:

تفکر نقاد ، آموزش دینی ، آموزش عربی ، یادگیری فعال ، تحلیل متون ، روش های آموزشی