امکان سنجی توسعه فضاهای عمومی انعطاف پذیر در بافت مسکونی قدیمی قائمشهر با رویکرد ارتقای کیفیت زندگی شهری

بافت های مسکونی قدیمی در شهرهای متوسط ایران به عنوان یکی از مهم ترین چالش های مدیریت شهری معاصر شناخته می شوند. فرسودگی کالبدی، کمبود فضاهای عمومی کارآمد، افت سرزندگی اجتماعی و ضعف انعطاف پذیری محیطی، ضرورت بازاندیشی در شیوه مداخله و برنامه ریزی این بافت ها را دوچندان کرده است. شهر قائمشهر به عنوان یکی از شهرهای مهم استان مازندران با جمعیتی حدود ۲۰۵ هزار نفر بر اساس سرشماری ۱۳۹۵، دارای هسته های مسکونی قدیمی است که با مشکلات کالبدی و اجتماعی متعددی مواجه اند. این مقاله با هدف امکان سنجی توسعه فضاهای عمومی انعطاف پذیر در بافت مسکونی قدیمی قائمشهر تدوین شده است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با اتکا بر مطالعات کتابخانه ای، اسناد رسمی شهری، داده های آماری و مرور پژوهش های داخلی و خارجی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که کمبود سرانه فضاهای عمومی، نبود تنوع عملکردی، ضعف دسترسی و عدم انطباق فضاهای شهری با نیازهای متغیر ساکنان از مهم ترین موانع ارتقای کیفیت محیطی در این محدوده است. نتایج تحلیل تطبیقی با مطالعات مشابه در ایران و جهان حاکی از آن است که توسعه فضاهای عمومی انعطاف پذیر می تواند به افزایش تعاملات اجتماعی، ارتقای حس تعلق مکانی و بهبود تاب آوری شهری منجر شود. در پایان، راهبردها و پیشنهادهای اجرایی برای مدیران شهری قائمشهر ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

فضای عمومی ، انعطاف پذیری شهری ، بافت فرسوده ، کیفیت زندگی ، قائمشهر ، مدیریت شهری