بررسی اثر همیاری و کار گروهی در رشد اجتماعی دانش آموزان پایه های ابتدایی

رشد اجتماعی به عنوان یکی از ابعاد اساسی تکامل دانش آموزان دوره ابتدایی، پیش نیاز تعامل موثر با دیگران و انطباق با محیط های اجتماعی است. در این میان، رویکردهای فعال یادگیری مانند همیاری و کار گروهی می توانند بستری مناسب برای تمرین مهارت های اجتماعی فراهم آورند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر مداخله مبتنی بر فعالیت های گروهی ساختاریافته بر رشد اجتماعی دانش آموزان پایه های سوم و چهارم ابتدایی شهرستان لالی (با بافت فرهنگی بختیاری) انجام شده است. این تحقیق با روش ترکیبی (آمیخته) و با طرح نیمه آزمایشی پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل به همراه بخش کیفی اجرا گردید. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دختر پایه های سوم و چهارم مدارس دولتی لالی در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود. نمونه ای به حجم ۱۲۰ دانش آموز (۶۰ پسر و ۶۰ دختر) به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (۶۰ نفر) و کنترل (۶۰ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش به مدت ۸ هفته در برنامه ای مبتنی بر کار گروهی ساختاریافته (شامل پروژه های کلاسی مشترک، بازی های گروهی مبتنی بر فرهنگ بختیاری، و مسئولیت پذیری جمعی) شرکت کردند. برای جمع آوری داده های کمی از پرسشنامه رشد اجتماعی واینلند و مقیاس سنجش مهارت های ارتباط بین فردی استفاده شد. داده های کیفی نیز از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۲۰ نفر از دانش آموزان گروه آزمایش و ۱۰ معلم گردآوری و با تحلیل مضمون مورد بررسی قرار گرفت. یافته های کمی نشان دهنده افزایش معنادار (p < ۰٫۰۱) نمرات رشد اجتماعی و مهارت های ارتباطی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل بود. تحلیل های کیفی نیز پنج مضمون اصلی را آشکار ساخت: تقویت هویت جمعی و احساس تعلق، رشد مهارت های گفت وگو و حل تعارض غیرپرخاشگرانه، افزایش مسئولیت پذیری و اعتماد متقابل، کاهش خودمحوری و توجه به دیدگاه دیگران، و تبادل فرهنگی و تقویت همبستگی اجتماعی. این یافته ها موید آن است که کار گروهی ساختاریافته، به ویژه هنگامی که با عناصر فرهنگی بومی (مانند ارزش های همیاری و مشارکت در فرهنگ بختیاری) تلفیق شود، می تواند به عنوان یک راهبرد آموزشی موثر، نه تنها موجب ارتقای رشد اجتماعی دانش آموزان شود، بلکه بستری برای تقویت انسجام و همبستگی در محیط های چندفرهنگی فراهم آورد. بر اساس نتایج، اجرای نظام مند فعالیت های گروهی در برنامه درسی دوره ابتدایی با درنظرگیری مولفه های فرهنگی منطقه ای پیشنهاد می گردد.

کلیدواژه ها:

همیاری ، کار گروهی ، رشد اجتماعی ، دانش آموزان ابتدایی ، شهرستان لالی