تحلیل نقش مدرسه و معلم در شکل گیری هویت تحصیلی دانش آموزان

هویت تحصیلی به عنوان یکی از ابعاد بنیادین هویت فردی، نقش تعیین کننده ای در جهت دهی به انگیزش، پیشرفت تحصیلی و آینده تحصیلی دانش آموزان ایفا می کند. مدرسه و معلم به عنوان مهم ترین نهادها و کنشگران آموزشی، نقشی اساسی در شکل گیری، تثبیت و تحول هویت تحصیلی دانش آموزان دارند. هدف پژوهش حاضر، تحلیل نقش مدرسه و معلم در فرایند شکل گیری هویت تحصیلی دانش آموزان و تبیین سازوکارهای اثرگذاری آن ها بر نگرش ها، باورها و خودپنداره تحصیلی یادگیرندگان است. این مطالعه با رویکرد تحلیلی–توصیفی و مبتنی بر بررسی مفهومی مولفه های هویت تحصیلی انجام شده و به واکاوی ابعاد آموزشی، روان شناختی و اجتماعی محیط مدرسه می پردازد. یافته های تحلیلی نشان می دهد که فضای آموزشی مدرسه، کیفیت تعاملات معلم و دانش آموز، شیوه های ارزشیابی، انتظارات تحصیلی معلمان و سبک رهبری آموزشی مدرسه، تاثیر معناداری بر شکل گیری احساس شایستگی، تعلق تحصیلی و خودکارآمدی دانش آموزان دارند. معلم به عنوان الگوی حرفه ای و تربیتی، از طریق بازخوردهای آموزشی، حمایت عاطفی و ایجاد فرصت های یادگیری معنادار، می تواند هویت تحصیلی مثبت یا منفی را در دانش آموزان تقویت کند. همچنین نتایج حاکی از آن است که مدارس برخوردار از جو حمایتی و مشارکتی، زمینه رشد هویت تحصیلی پایدار و هدفمند را بیش از مدارس اقتدارگرا یا رقابت محور فراهم می سازند. بر این اساس، توجه به نقش آگاهانه معلمان و سیاست های مدرسه محور در طراحی برنامه های آموزشی، می تواند به ارتقای هویت تحصیلی دانش آموزان و بهبود پیامدهای تحصیلی آنان منجر شود. یافته های این پژوهش می تواند برای برنامه ریزان آموزشی، معلمان و مدیران مدارس در راستای تقویت هویت تحصیلی دانش آموزان مورد استفاده قرار گیرد.