بررسی تاثیر برنامه های روان شناختی مدرسه محور در رشد و تقویت اعتماد به نفس در یادگیرندگان

بررسی تاثیر برنامه های روان شناختی مدرسه محور در رشد اعتماد به نفس یادگیرندگان، به عنوان مولفه ای محوری در تحقق سلامت روان و موفقیت تحصیلی، از ضرورت و اهمیتی حیاتی در نظام آموزشی برخوردار است. اهمیت این بررسی از شیوع نگران کننده مشکلات مرتبط با خودکارآمدی پایین و خودپنداره منفی در میان دانش آموزان و پیامدهای آن بر افت انگیزش، اجتناب از چالش و کاهش کیفیت زندگی نشات می گیرد. بیان مسئله اصلی این مقاله بر این چالش متمرکز است که علی رغم اجرای برنامه های مختلف روان شناختی در مدارس، شواهد تجربی روشن و نظام مندی در مورد میزان تاثیرگذاری واقعی و مکانیسم های عمل این برنامه ها در بافت پیچیده آموزشی ایران وجود ندارد و این پرسش مطرح است که کدام مولفه های برنامه ریزی و اجرا به تقویت پایدار اعتماد به نفس منجر می شود. چالش های موجود در مسیر بررسی این تاثیرات چندوجهی هستند: نخست، چالش های مفهومی و طراحی، شامل فقدان چارچوب نظری یکپارچه، نادیده گرفتن تفاوت های فردی و فرهنگی در طراحی برنامه ها، و تمرکز صرف بر مداخلات کوتاه مدت و گروهی بدون توجه به نیازهای خاص. دوم، چالش های روش شناختی در ارزیابی، مانند استفاده از ابزارهای نامعتبر، عدم وجود گروه کنترل، و نادیده گرفتن پیگیری بلندمدت که قضاوت درباره پایداری تاثیرات را ناممکن می سازد. سوم، چالش های اجرایی و زمین های، از جمله مقاومت سیستم های آموزشی سنتی، کمبود نیروی متخصص، و ناهماهنگی بین برنامه روان شناختی و فضای کلی حاکم بر مدرسه. برای غلبه بر این چالش ها و دستیابی به بررسی دقیق و عمیق، ارائه راهکارهای پژوهشی و عملی ضروری است. در سطح طراحی و اجرای برنامه، می بایست از الگوهای مبتنی بر شواهد (مانند برنامه های مبتنی بر روان شناسی مثبت نگر یا درمان های شناختی-رفتاری) استفاده شود که به صورت ساختاریافته بر مهارت هایی چون خودآگاهی مثبت، مدیریت خودگویی منفی و هدف گذاری واقع بینانه تمرکز دارند. این برنامه ها باید فعال، تعاملی و مرتبط با زندگی روزمره یادگیرندگان باشند. در سطح بررسی و ارزیابی تاثیر، لازم است از طرح های پژوهشی نیمه آزمایشی یا آزمایشی با گروه کنترل، ابزارهای سنجش معتبر و چندگانه (هم کمی مانند پرسشنامه های استاندارد و هم کیفی مانند مصاحبه و مشاهده)، و دوره های پیگیری منظم (مثلا سه ماهه و یک ساله) استفاده گردد. بررسی نباید صرفا به ارزیابی خود گزارش دهی محدود شود، بلکه تغییر در رفتارهای قابل مشاهده مانند افزایش مشارکت در فعالیت های کلاسی، تلاش برای انجام تکالیف چالش برانگیز و بهبود مهارت های ارتباطی نیز باید سنجیده شود. هدف نهایی، فراهم آوردن شواهد محکم و بوم سازگار است که به سیاست گذاران و مجریان آموزشی کمک کند تا برنامه های روان شناختی موثر، مقرون به صرفه و قابل تعمیم را در مدارس توسعه و نهادینه سازند، تا اعتماد به نفس نه به عنوان یک ویژگی ثابت، بلکه به عنوان قابلیتی پویا و قابل پرورش در تمامی یادگیرندگان تقویت گردد.

کلیدواژه ها:

برنامه روان شناختی ، مدرسه محور ، اعتماد به نفس ، بررسی تاثیر ، یادگیرندگان